Anna Bando z d. Stupnicka, podczas II wojny światowej mieszkała w Warszawie. Razem z matką, Janiną Stupnicką, udzielała pomocy Żydom, ukrywając ich w mieszkaniu przy ul. Mickiewicza 25 na Żoliborzu. W 1941 r., na polecenie matki, samodzielnie wyprowadziła z getta żydowską dziewczynkę, Lilianę Alter. Dziewczynka zamieszkała w ich domu. Przeczytaj historię pomocy w opracowaniu pisarki i dziennikarki, Teresy Torańskiej.
Anna wraz z mamą chodziły do getta. Mama jako administratorka domów trzymała pod pachą księgi meldunkowe, ona w szkolnej teczce przenosiła chleb i marmoladę.
Miała wtedy 12 lat.
Zimą 1941 r. mama powiedziała: „wyprowadzimy z getta żydowską dziewczynkę”. Czekały na nią do zmroku. Przyszła z ojcem. Liliana miała 11 lat, wielkie zielone oczy z długimi rzęsami i czarne kręcone włosy. Ojciec płakał. Pani Anna nigdy nie zapomni sceny ich pożegnania. Hilary Alter był działaczem Bundu, wiedział, że żegna się z córką na zawsze.
Zamieniły się ubraniami. Lilka nałożyła jej granatowe palto z kołnierzem i beret z szarotką, obowiązujący w szkołach zakonnych. Mama powiedziała im: „a teraz głowy do góry”. Wyszły z getta na przepustkę matki.
„Lilka została naszą kuzynką – mówi pani Anna w wywiadzie dla Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN. – Mama wyrobiła jej papiery na swoje panieńskie nazwisko, Krysia Wójcik, i była u nas nie jeden dzień czy miesiąc, ale cztery lata, do wyzwolenia. Razem przeszłyśmy powstanie, obóz pruszkowski, trzydniową wywózkę bydlęcymi odkrytymi wagonami. I zagrożenie było co godzinę. W każdej godzinie mogliśmy wszyscy zginąć”.
W dwupokojowym mieszkaniu przy ul. Mickiewicza 25 na warszawskim Żoliborzu, gdzie mieszkała pani Anna z mamą i babcią, pomieszkiwał także Ryszard Grynberg, który ukrywał się u jej ciotki na ul. Złotej. Przychodził też prawie codziennie dr Mikołaj Borenstein z Łodzi, któremu pani Janina załatwiła kenkartę i pracę palacza kotłowni centralnego ogrzewania w sąsiednim domu.
Po wojnie Anna Bando została neurolożką.
*
Tekst Teresy Torańskiej pochodzi z albumu „Polacy ratujący Żydów w czasie Zagłady. Przywracanie Pamięci” (2008), wydanej przez Kancelarię Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej i Muzeum Historii Żydów Polskich z okazji uhonorowania Polaków ratujących Żydów wysokimi odznaczeniami państwowymi przez Prezydenta RP.
Uhonorowanie rodziny Stupnickich za udzielenie pomocy Żydom podczas Zagłady
19 września 1983 r. Instytut Yad Vashem w Jerozolimie uhonorował Janinę Stupnicką i jej córkę Annę tytułem Sprawiedliwych wśród Narodów Świata.
Ponadto, postanowieniem Prezydenta RP z 13 listopada 2008 r., Anna Stupnicka-Bando została odznaczona Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski.
W latach 2008–2024 Anna Stupnicka-Bando pełniła funkcję prezeski Polskiego Towarzystwa Sprawiedliwych wśród Narodów Świata. W 2024 r., w przededniu 80. rocznicy wybuchu powstania warszawskiego, Rada Miasta Stołecznego Warszawy nadała jej tytuł Honorowej Obywatelki Warszawy.
