Piotrowska Jadwiga

powiększ mapę
Zdjęć : 3

„Dom jej stał się »Pogotowiem Opiekuńczym« dla ludzi opuszczających getto”. Historia Jadwigi Piotrowskiej

Przed wojną Jadwiga Piotrowska pracowała w Wydziale Opieki i Zdrowia Zarządu m.st. Warszawy, w referacie opieki nad dziećmi i młodzieżą. Pochodziła z pobożnej, katolickiej rodziny, a przekazywane i kultywowane w domu wartości chrześcijańskie wywarły duży wpływ na jej pracę oraz wybory życiowe.

Współpracownica Ireny Sendlerowej. Pomoc dla dzieci żydowskich z getta warszawskiego

W trakcie okupacji niemieckiej Jadwiga Piotrowska aktywnie angażowała się w pomoc dzieciom, należała do organizacji konspiracyjnych, była łączniczką Armii Krajowej, pseud. „Jaga”. Współpracowała m.in. z Janem Dobraczyńskim z wydziału spraw socjalnych i wspólnie z nim zajmowała się wsparciem dzieci z najuboższych rodzin. Została najbliższą współpracownicą Ireny Sendlerowej.

Kiedy zorientowała się w tragicznej sytuacji dzieci żydowskich w getcie warszawskim, skontaktowała się m.in. z Januszem Korczakiem i podjęła starania, by choć odrobinę poprawić ich los. Z czasem przystąpiła do Rady Pomocy Żydom „Żegota” i pomogła w akcji przeprowadzania dzieci żydowskich z getta na tzw. „aryjską stronę" oraz umieszczania ich u polskich rodzin i w klasztorach. Jednego z chłopców, któremu udzielała pomocy – Janka Drzewickiego – chciała nawet adoptować. Przebywał u niej od 1943 roku. Po wojnie, w 1946 r. siostra odnalazła go i zabrała do Kanady.

„Pogotowie opiekuńcze”. Pomoc dla Żydów i Żydówek w domu przy ul. Lekarskiej

Dla dorosłych Żydów organizowała schronienie, pieniądze, pracę i fałszywe dokumenty. Jej dom był miejscem, w którym często przebywali żydowscy uciekinierzy. Wspierała wielu, którzy poza gettem znaleźli się bez funduszy i kontaktów. Przygotowywała ich też do funkcjonowania po tzw. aryjskiej stronie – uczyła ich modlitw, a także ostrzegała jak mają się zachowywać by nie wzbudzać niczyich podejrzeń.

Irena Sendlerowa wspominała: 

„Dom jej stał się »Pogotowiem Opiekuńczym« dla ludzi opuszczających getto. Przebywali w jej domu zarówno ludzie dorośli, jak i dzieci, młodzież. [...] Pani Jadwiga wyprowadzała dzieci z getta, przygotowywała fałszywe dokumenty [...] W szeregu łączniczek ofiarnie pracujących na odcinku ratowania ludności żydowskiej – Panią Jadwigę należy zaliczyć do najbardziej ofiarnych, odważnych. Dla niej nie było rzeczy trudnych, czy niemożliwych. Zawsze była pierwsza, bojowa, nigdy niczego się nie bojąca”.

Sendlerowa wspominała także, że to właśnie w ogrodzie na tyłach domu Piotrowskiej przy ul. Lekarskiej, miała zostać zakopana w 1944 r. kartoteka referatu dziecięcego „Żegoty” z nazwiskami dzieci ocalonych przez jej siatkę współpracownic. Sprawa ta została szeroko opisana przez Annę Bikont w książce „Sendlerowa. W ukryciu”.

Uhonorowanie tytułem Sprawiedliwej wśród Narodów Świata

Pomoc Żydom Jadwiga Piotrowska uznawała za swój obowiązek patriotyczny i religijne powołanie. Po wojnie utrzymywała kontakt m.in. z Polą i Mieczysławem Monatami, którzy wyemigrowali do USA, a także z wieloma innymi osobami ocalałymi.

Po wojnie dom przy ul. Lekarskiej stał się „dziełem w procesie”, kształtowanym od początku lat 50. przez córkę Piotrowskiej, Hannę Rechowicz i jej męża Gabriela, małżeństwo artystów.

22 października 1987 r. Instytut Yad Vashem w Jerozolimie uhonorował Jadwigę Piotrowską tytułem Sprawiedliwej wśród Narodów Świata

Historie pomocy w okolicy

Więcej

Bibliografia

  • Archiwum Żydowskiego Instytutu Historycznego, Dział odznaczeń Yad Vashem. Dokumentacja sprawy Jadwigi Piotrowskiej, 349/24/944
  • Gutman Israel red. nacz., Księga Sprawiedliwych wśród Narodów Świata, Ratujący Żydów podczas Holocaustu, Kraków / Fundacja Instytut Studiów Strategicznych / 2009