Rodzina Żabińskich

powiększ mapę

Audio

6 audio

Historia pomocy - Rodzina Żabińskich

„Jestem Polakiem-demokratą. Czyny moje były i są konsekwencją pewnego nastroju psychicznego w wyniku wychowania postępowo-humanistycznego” – tak pisał o sobie po wojnie dr Jan Żabiński. Wybitny zoolog, popularyzator wiedzy przyrodniczej, autor książek poświęconych życiu zwierząt i ochronie przyrody, który przez wiele lat piastował stanowisko dyrektora ogrodu zoologicznego w Warszawie.

Podczas wojny, wraz ze swą żoną Antoniną, dr Żabiński ukrywał, w pomieszczeniach ogrodu zoologicznego oraz u swoich znajomych, Żydów z warszawskiego getta. Przed wojną miał wśród nich wielu przyjaciół. Państwo Żabińscy zaprzyjaźnieni byli m. in. z Szymonem Tenenbaumem oraz ze znaną warszawską rodziną Kramsztyków. Doktor postanowił wyprowadzić ich za mury i zaopiekować się nimi po aryjskiej stronie. Zdobył dla siebie przepustkę do getta, by dostarczyć żywność znajomym. Udało mu się wydostać z getta żonę i córkę prof. Tenenbauma oraz siostrę Kazimierza Kramsztyka. Później zaczęli zgłaszać się do Żabińskich inni ludzie, którym udało się wyjść za mury, bądź też ci, którzy po stronie aryjskiej musieli zmienić kryjówkę. Takie osoby kierowała też do państwa Żabińskich Rada Pomocy Żydom „Żegota”. Były wśród nich: przedwojenna dziennikarka Rachela Auerbach i słynna rzeźbiarka Magdalena Gross.  

Obejrzyj wirtualną wystawę „Dom pod zwariowaną gwiazdą” o Żydach ukrywających się w warszawskim ZOO.

 

Więcej

Bibliografia

  • Auerbach Rachela, Arka Noego i żubry, których nie otrzymaliśmy, „Nowiny Kurier”

    Artykuł pochodzący ze zbioru dokumentacji dotyczącej Jana i Antoniny Żabińskich w Archiwum Żydowskiego Instytutu Historycznego.

  • Archiwum Yad Vashem, 2888, YV-03
  • Gutman Israel red. nacz., Księga Sprawiedliwych wśród Narodów Świata, Ratujący Żydów podczas Holocaustu, Kraków 2009
  • Jan Żabiński, Relacja, "Biuletyn Żydowskiego Instytutu Historycznego", nr 1 (65/66)
  • Auerbach Rachela, Wojenne Zoo dyrektora Żabińskiego, źródło nieznane, nr 248 (6045)

    Artykuł pochodzący ze zbioru dokumentacji dotyczącej Jana i Antoniny Żabińskich w Archiwum Żydowskiego Instytutu Historycznego.

  • Azyl, Niki Caro, 2017, USA, dramat, 126 min

    „Azyl” to historia Antoniny i Jana Żabińskich, którzy w czasie II wojny światowej w warszawskim Ogrodzie Zoologicznym ukrywali Żydów. Film powstał w oparciu o książkę The Zookeeper’s Wife z 2007 r. autorstwa Diane Ackerman, napisaną na podstawie wspomnień Antoniny Żabińskiej, która stała się główną bohaterką filmu. W jej rolę wcieliła się Jessica Chastain – gwiazda Hollywood.