Historia pomocy - Chmielewski Stanisław | Polscy Sprawiedliwi

Chmielewski Stanisław

powiększ mapę

Historia pomocy - Chmielewski Stanisław

Stanisław Chmielewski mieszkał w Warszawie i miał wśród Żydów wielu kolegów. We wrześniu roku 1939 na wezwanie władz wojskowych opuścił miasto. Dotarł najpierw do Lublina, potem do Wilna. Zatrzymał się tam u Szapsela Rotholca, znanego przedwojennego boksera, z którym znał się sprzed wojny.

Gdy pod koniec października wrócił do Warszawy, przywiózł ze sobą listy od rodzin i uciekinierów z Wilna do ich krewnych w stolicy. Wierny przykazaniu miłości bliźniego, Stanisław zaangażował się w pomoc Żydom.

W zaświadczeniu wystawionym przez ŻIH w roku 1961 tak opisano jego działalność: „Stanisław Chmielewski brał w okresie okupacji czynny udział w akcji pomocy ludności żydowskiej (…), przerzucał żywność i medykamenty do getta w Warszawie, wyprowadzał ludzi z getta (…), załatwiał dla nich fałszywe kenkarty (…). Osobiście ukrywał 24 osoby narodowości żydowskiej” (cyt. za: Michał Grynberg, Księga sprawiedliwych, Warszawa 1993).

Mimo licznych rewizji gestapo nigdy nie znalazło u Stanisława nielegalnych lokatorów. Po „spaleniu” kryjówki mężczyzna natychmiast znajdował nowe miejsce dla ukrywanych Żydów i tam ich odprowadzał.

Wśród osób, które skorzystały z jego pomocy, wymienić można: Mieczysława Goldsztajna, Bergmanową, Belę Glikson, Kenigsztajnów, profesora Leona Plockera z żoną Ewą i matką, mecenasa Rundsztajna z rodziną, a także Alinę Lewinson z dwiema córkami - Janiną (późniejszą żoną Zygmunta Baumana) i Zofią oraz ciotką dziewczynek (cioteczną siostrą Aliny) Marią Nowak.

Historie pomocy w okolicy

Bibliografia

  • Gutman Israel red. nacz., Księga Sprawiedliwych wśród Narodów Świata, Ratujący Żydów podczas Holocaustu, Kraków 2009
  • Grynberg Michał, Księga Sprawiedliwych, Warszawa 1993

    Leksykon uwzględnia historie Polaków uhonorowanych tytułem Sprawiedliwych wśród Narodów Świata w latach 19631989. Wykaz haseł poprzedza przedmowa Icchaka Arada oraz Chaima Chefera Sprawiedliwi świata.