Historia pomocy - Rachalska Wanda | Polscy Sprawiedliwi

Rachalska Wanda

powiększ mapę

Audio

5 audio

Historia pomocy - Rachalska Wanda

Zamożna, żydowska rodzina Anity Penner miała korzenie lwowskie i przemyskie. Przed wojną Pennerowie mieszkali we Lwowie przy ul. Sykstuskiej 19. Ojciec Anity, lekarz, został po wybuchu wojny internowany w Rumunii. Od 1941 r., gdy Niemcy zajęli Lwów i rozpoczęli prześladowanie Żydów, matka Anity przedostała się z 9-letnią córką do Warszawy. Tam, pomimo posiadania „aryjskich papierów” na nazwisko Okólskie, zaczęły być szantażowane przez szmalcowników.

Jesienią 1942 r. osaczona przez szantażystów, pani Penner zwróciła się o pomoc do Anny Rachalskiej, swojej dawnej nauczycielki z Przemyśla. Syn Anny, Alfred Lubomir i jego żona Wanda zgodzili się ukryć małoletnią Anitę w swoim domu przy ul. Górczewskiej 12/22. Przez niemal dwa lata dziewczynka mieszkała tu udając siostrzenica Alfreda Lubomira.

Kilka dni przed Powstaniem Warszawskim Wanda znalazła błąkającą się po kartoflisku 11-letnią Żydówkę Simę Najberg. Przyprowadziła ją do swojego domu.

8 sierpnia 1944 r. wraz z dwiema Żydówkami Rachalska trafiła do obozu przejściowego w Pruszkowie. Po kilku dniach udało im się uciec i przez Podkowę Leśną dotrzeć do Milanówka, gdzie mieszkała zaprzyjaźniona z Wandą rodzina Orłowskich. Tu kobieta spotkała się z mężem, z którym rozdzielił ją wybuch Powstania.

Sima pozostała w Milanówku pod opieką Marty i Haliny Orłowskich do końca wojny. Rachalscy z Anitą po kilku tygodniach przenieśli się do wsi Mogiły.

Na przełomie listopada i grudnia 1944 r. odnalazła ich matka Anity: „Z żalem zgodziliśmy się [rozstać z dzieckiem], rozumiejąc jej racje, choć bardzo byliśmy do Ani [Anity] przywiązani i ona też do nas przylgnęła. Była rzeczywiście naszą siostrzenicą” –wspomina Wanda Rachalska. Pani Penner nie doczekała końca wojny. Jak podaje jej córka, „zginęła w wyniku działań wojennych”.

Anita pozostała w Polsce. Była profesorem medycyny w Akademii Medycznej w Łodzi. Przez całe życie utrzymywała serdeczny kontakt z Wandą Rachalską, po wojnie profesorem Wyższej Szkoły Pedagogicznej.

Marta i Halina Orłowskie opiekowały się Simą do 1946 r. Później dziewczynka wyemigrowała do Izraela. Zamieszkała w Ramat Ganie.

Historie pomocy w okolicy