Kraśnicka Antonina i Kosko Natalia

powiększ mapę
Zdjęć : 4

Historia pomocy Antoniny Kraśnickiej i jej córki Natalii Kosko

Podczas okupacji niemieckiej Antonina Kraśnicka i jej córka Natalia Kosko mieszkały w Bełżycach na Lubelszczyźnie. W grudniu 1942 r. zaopiekowały się siedmiomiesięczną Basią Rochman, córką Mordki i Tauby Rochmanów, którzy wraz z dzieckiem uciekli z bełżyckiego getta. Basia miała pozostać pod opieką Antoniny i Natalii przez kilka dni, lecz rodzice nigdy po nią nie wrócili – zginęli podczas Zagłady. Antonina Kraśnicka uzyskała dla Basi fałszywe dokumenty, w których wpisano dziewczynkę jako córkę Natalii. Po śmierci matki we wrześniu 1944 r. Natalia Kosko samotnie opiekowała się Basią.


Antonina Kraśnicka przyjaźniła się z Normą Wurman, babcią Basi. Pracowała w domu Rochmanów jako gosposia i opiekunka dzieci. Kobiety umówiły się, że w razie potrzeby Antonina zaopiekuje się jej wnuczką Normy. 

Jesienią 1942 r., podczas tzw. likwidacji getta w Bełżycach, czyli deportacji Żydów do ośrodka zagłady w Sobiborze, rodzice dziewczynki, Mordko i Tauba Rochmanowie, wydostali się z niego wraz z dziećmi. Ukrywali się w polu, w stogu siana.

W grudniu rodzice przyprowadzili chorą i zaziębioną Basię do domu Antoniny Kraśnickiej i Natalii Kosko − obie były wdowami. Poprosili, aby kobiety zaopiekowały się dzieckiem do czasu, aż odzyska siły, a oni znajdą nowe schronienie. Natalia początkowo sprzeciwiała się ukrywaniu żydowskiej dziewczynki z obawy przed grożącym jej niebezpieczeństwem. Antonina przekonała jednak córkę, aby przyjęły dziecko.

Mijały kolejne tygodnie, lecz rodzice nie wracali po Basię. Antonina postanowiła uzyskać dla niej metrykę urodzenia. Zwróciła się o pomoc do proboszcza miejscowej parafii. 18 października 1943 r., po zapadnięciu zmroku, dziecko zostało ochrzczone i zapisane w dokumentach jako córka Natalii Kosko. Aby uwiarygodnić tę informację, zmieniono w dokumentach wiek Natalii (miała wówczas 50 lat).

Mimo uzyskania dokumentów Antonina i Natalia ukrywały Basię w domu, obawiając się donosu. Dziewczynka wiedziała, że nie powinna pokazywać się obcym osobom. Gdy ktoś przychodził do domu, sama chowała się do szafy. 

Po śmierci matki we wrześniu 1944 r. Natalia Kosko samotnie zajmowała się Basią. Po wojnie zdecydowała, że opuszczą Bełżyce. Podjęła tę decyzję na wieść o zamordowaniu dwojga Żydów, którzy przeżyli Zagładę i powrócili do miasta. Zbrodni dokonali 14 marca 1946 r. członkowie oddziału Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość” dowodzonego przez Stanisława Łukasika „Rysia”.

Obie zamieszkały w Słupsku. Mimo trudnej sytuacji materialnej Natalia dbała o wykształcenie Basi. W wieku 12 lat zaczęła ona podejrzewać, że nie jest jej biologiczną córką. Zapytana o to wprost Natalia wyjawiła jej prawdę i podała imiona biologicznych rodziców.

Barbara Lesowska ukończyła Wydział Elektroniki na Politechnice Gdańskiej. Zajmowała się nauczaniem matematyki. Należy do Stowarzyszenia „Dzieci Holocaustu” w Polsce.

22 listopada 2022 r., na wniosek ocalałej Barbary Lesowskiej, Instytut Yad Vashem w Jerozolimie uhonorował pośmiertnie Antoninę Kraśnicką i Natalię Kosko tytułem Sprawiedliwych wśród Narodów Świata. Ceremonia wręczenia medalu i dyplomu honorowego odbyła się 21 października 2026 r. podczas Wieczoru Galowego w hołdzie Sprawiedliwym wśród Narodów Świata w Filharmonii Narodowej w Warszawie.