Ceremonia wręczenia medalu „Sprawiedliwy wśród Narodów Świata” w Warszawie

Redakcja, 21 października 2026

21 października 2026 r. w Filharmonii Narodowej w Warszawie odbył się Wieczór Galowy w hołdzie Sprawiedliwym wśród Narodów Świata, zorganizowany przez Ambasadę Izraela w Polsce. Podczas uroczystości uhonorowano pośmiertnie Antoninę Kraśnicką i jej córkę Natalię Kosko, które podczas okupacji niemieckiej zaopiekowały się siedmiomiesięczną Basią Rochman. Wieczór uświetnił recital fortepianowy Yehudy Prokopowicza, półfinalisty XIX Międzynarodowego Konkursu Pianistycznego im. Fryderyka Chopina w Warszawie i laureata Nagrody Specjalnej Polskiego Radia za najlepsze wykonanie mazurków.

Poprzednie Dalej

Zdjęcie 1 z 4

„Rodzice musieli szukać pomocy po ucieczce z getta. To był rok 1942. Zimy były ostre, a ja byłam zaziębiona, wymagałam pomocy. Zostawili mnie u swoich znajomych – Antoniny Kraśnickiej i jej córki Natalii Kosko. Miałam być u nich tydzień, a zostałam na całe życie”, mówiła podczas uroczystości Barbara Lesowska z domu Rochman, ocalona z Zagłady.

Tytuł Sprawiedliwego wśród Narodów Świata przyznawany jest przez jerozolimski Instytut Yad Vashem od 1963 roku. To najwyższe cywilne odznaczenie Państwa Izrael otrzymują ludzie z całego świata za bezinteresowną pomoc, którą z narażeniem życia udzielali Żydom i Żydówkom prześladowanym przez nazistowskie Niemcy podczas II wojny światowej. Dotychczas medal i dyplom honorowy „Sprawiedliwy wśród Narodów Świata” otrzymało ponad 28 tys. osób z 51 krajów, w tym 7318 Polek i Polaków (stan na styczeń 2024 r.). Na medalach znajduje się sentencja pochodząca z Talmudu: „Kto ratuje jedno życie, ratuje cały świat”.

Podczas ceremonii 21 października 2026 r. do tego grona dołączyły Antonina Kraśnicka z domu Kuryłowicz (1869–1944) i Natalia Kosko z domu Kraśnicka (1892–1974). Uroczystość odbyła się w Sali Kameralnej Filharmonii Narodowej w Warszawie. Medal i dyplom honorowy odebrała Barbara Lesowska.

Ceremonia odbyła się w obecności Sprawiedliwych wśród Narodów Świata – Witolda Lisowskiego i Heleny Troszczyńskiej. Głos zabrali Ja’akow Finkelstein – Ambasador Izraela w Polsce, Dani Dayan – przewodniczący Instytutu Jad Waszem oraz Lech Parell – szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. List Prezydenta RP Karola Nawrockiego odczytał minister Wojciech Kolarski.

Laudacja dla Sprawiedliwych

„Miałam siedem miesięcy, gdy do nich trafiłam, [...] to był domek jednorodzinny z ogrodem. Byłam tak nauczona, już jak zaczęłam chodzić, że [kiedy ktoś obcy nas odwiedzał] sama się chowałam do szafy, po prostu jak zwierzątko. Antonina bała się, ponieważ w czasie wojny, jak wiadomo, groziła jej śmierć, jej córce Natalii też. Poszła do swojej parafii, do księdza. Powiedziała, że ma żydowskie dziecko w domu i go nie wyrzuci. Co ma zrobić? Ksiądz sporządził mi dokumenty istnienia [...]. Na tych papierach spreparowanych bazuję do dzisiaj [śmiech]”, wspominała podczas ceremonii Barbara Lesowska.

Podczas okupacji niemieckiej Antonina Kraśnicka i jej córka Natalia Kosko mieszkały w Bełżycach na Lubelszczyźnie. W grudniu 1942 r. zaopiekowały się siedmiomiesięczną Basią Rochman, córką Mordki i Tauby Rochmanów, którzy wraz z dzieckiem uciekli z bełżyckiego getta. Basia miała pozostać pod opieką Antoniny i Natalii przez kilka dni, lecz rodzice nigdy po nią nie wrócili – zginęli podczas Zagłady.

Antonina Kraśnicka uzyskała dla Basi fałszywe dokumenty, w których wpisano dziewczynkę jako córkę Natalii. Po śmierci matki we wrześniu 1944 r. Natalia Kosko samotnie opiekowała się Basią. Po wojnie zdecydowała, że opuszczą Bełżyce i wyjadą do Słupska. Podjęła tę decyzję na wieść o zamordowaniu dwojga Żydów, którzy przeżyli Zagładę i powrócili do miasta. Zbrodni dokonali 14 marca 1946 r. członkowie oddziału Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość”.