Upamiętnienia „Żegoty”

Istotą upamiętnienia jest przekazanie pamięci kolejnym pokoleniom. Przybiera ono różne formy. Rada Pomocy Żydom „Żegota”, ludzie z nią związani, honorowani są w Polsce i w Izraelu.

W 1963 r. Instytut Pamięci Yad Vashem w Jerozolimie upamiętnił Radę w Alei Sprawiedliwych wśród Narodów Świata, gdzie Władysław Bartoszewski, jej współpracownik,  zasadził drzewko oliwne. Jednocześnie złożył wielogodzinną relację, którą Instytut udokumentował działalność organizacji.

Na skwerze przy ul. Ludwika Zamenhofa w Warszawie, obecnie przed Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN, w 1995 r. profesor Bartoszewski odsłonił zaprojektowany przez Hannę Szmalenberg i Marka Moderaua pomnik. W pobliżu niewielkiego kubika zasadzono dąb.

Z inicjatywy Stowarzyszenia Żydów Kombatantów RP na ścianie kamienicy przy ul. Żurawiej 24 w Warszawie, gdzie mieścił się tajny sekretariat organizacji, zawisła tablica pamiątkowa.

W Krakowie przy ul. Jagiellońskiej 11, gdzie funkcjonowało konspiracyjne biuro oddziału terenowego „Żegoty”, w 2005 r. tablicę ufundowało Muzeum Armii Krajowej oraz Towarzystwo im. J. Piłsudskiego.

W 2009 r. Narodowy Bank Polski wyemitował serię monet okolicznościowych poświęconych organizacji i jej współpracowniczkom.

Od 2012 r., 4 grudnia, w rocznicę powołania Rady, Muzeum POLIN organizuje wydarzenie o charakterze edukacyjnym. Najważniejszą częścią jest spotkanie młodzieży ze świadkami historii. Wspólnie składają kwiaty pod wspomnianym wyżej pomnikiem „Żegoty”. Przez trzy pierwsze lata w uroczystościach brał udział Władysław Bartoszewski, po śmierci zastąpiła go Elżbieta Ficowska, ocalała z Zagłady. Obchodom towarzyszą warsztaty edukacyjne, wykłady historyków, pokazy filmów.

 Karolina Dzięciołowska, grudzień 2017 


Czytaj historię Rady Pomocy Żydom „Żegota”

Przedstawiamy m.in. historie członków i członkiń Rady, jej strukturę, mechanizmy działania,
upamiętnienia w Polsce i Izraelu oraz pamiątki ze zbiorów Muzeum POLIN.


Bibliografia

Marek Arczyński, Wiesław Balcerak, Kryptonim „Żegota”. Z dziejów pomocy Żydom w Polsce 1939-1945, Warszawa 1979.
Anna Bikont, Sendlerowa. W ukryciu, Warszawa 2017.
Teresa Prekerowa, Konspiracyjna Rada Pomocy Żydom w Warszawie 1942-1945, Warszawa 1982.
Gunnar S. Paulsson, Utajone miasto. Żydzi po aryjskiej stronie Warszawy (1940-1945), Kraków 2007.
Ten jest z ojczyzny mojej. Polacy z pomocą Żydom 1939-1945, oprac. W. Bartoszewski, Z. Lewinówna, Warszawa 2007.
„Żegota”. Rada Pomocy Żydom 1942-1945. Wybór dokumentów, oprac. A. K. Kunert, Warszawa 2002.
„Żegota. Dokumenty 1942-1945”, oprac. M. Olczak, Warszawa 2017.