Nota redakcyjna: informacje o portalu Polscy Sprawiedliwi

Szukasz rzetelnej wiedzy na temat postaw Polaków wobec zagłady Żydów oraz stosunków polsko-żydowskich podczas II wojny światowej? Poszukujesz informacji o Sprawiedliwych wśród Narodów Świata i osobach ocalałych z Zagłady? Chcesz poznać ich historie, zobaczyć związane z nimi pamiątki i wysłuchać relacji historii mówionej ze zbiorów Muzeum POLIN? Przeglądaj nasz muzealny portal wiedzy — Polscy Sprawiedliwi (sprawiedliwi.org.pl). 

Spis treści:

  • Skrót najważniejszych informacji o portalu Polscy Sprawiedliwi
  • Zawartość portalu
  • Co przeczytać w pierwszej kolejności?

„Moje drugie imię to Andrzej. Matka nadała mi je na cześć Andrzeja Śliwiaka, który uratował moich rodziców. [...] To był dla niej ważny gest podziękowania”, mówił Tomasz Najder w wywiadzie dla Muzeum POLIN. „Miałem okazję poznać Śliwiaka, kiedy był z żoną w sanatorium w Świnoujściu. To był już starszy pan, miły człowiek”.

Latem 1975 r. Tomasz Najder towarzyszył swojej mamie, Poli Najder-Gałkiewicz, w wyjątkowym spotkaniu z Andrzejem Śliwiakiem, który kilka lat później otrzymał tytuł Sprawiedliwego wśród Narodów Świata. Ich wspólne chwile w Świnoujściu, pełne wzruszeń i gestów serdeczności, uchwycił na kilkunastu fotografiach. Jedna z nich – przedstawiająca uścisk – stała się znakiem rozpoznawczym portalu.

Ponad 30 lat wcześniej Andrzej Śliwiak pomógł Poli i jej mężowi, Marcelemu Najderowi, dając im schronienie w czasie zagłady Żydów w Kołomyi. Od grudnia 1942 do marca 1944 r. Śliwiak ukrywał łącznie dziesięcioro Żydów w specjalnie przygotowanej kryjówce na przedmieściach miasta, które okupowali wówczas Niemcy. Z tego okresu zachowała się niezwykła pamiątka – komplet szachów z drewna kasztanowca, które Pola Najder wykonała w kryjówce. Jej syn przekazał ten obiekt do zbiorów Muzeum POLIN.

Skrót najważniejszych informacji

  • Wydawcą portalu jest Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN.
  • Portal powstał w 2008 r. w ramach projektu „Polscy Sprawiedliwi – Przywracanie Pamięci”, objętego honorowym patronatem Prezydenta RP; zasób portalu gromadzony jest od 2007 roku.
  • Najważniejszą zawartością portalu jest zbiór ponad 1000 opracowań historiograficznych (historii pomocy), ukazujących historie Polek i Polaków udzielających pomocy Żydom i Żydówkom podczas Zagłady.
  • Na zbiór historii pomocy składają się również wywiady historii mówionej (800 wywiadów z ratującymi i ukrywającymi się), ikonografia archiwalna i współczesna (10 000 obiektów).
  • Wszystkie treści w portalu prezentowane są w dwóch wersjach językowych – polskiej i angielskiej.
  • Portal jest responsywny – można go przeglądać na dowolnym urządzeniu (komputerze, tablecie, smartfonie itd.).

Co znajdziesz w portalu?

W portalu Polscy Sprawiedliwi dokumentujemy i upowszechniamy historie Polek i Polaków, którzy bezinteresownie pomagali Żydom i Żydówkom podczas II wojny światowej, narażając własne życie. W ten sposób upamiętniamy osoby ratujące – przede wszystkim Sprawiedliwych wśród Narodów Świata – a także osoby ocalałe i ofiary Zagłady.

Historie pomocy prezentujemy na tle szerszego kontekstu historycznego okupowanej Polski (1939–1945), w której Żydzi zostali skazani przez nazistowskie Niemcy na całkowitą zagładę, a udzielanie im pomocy było surowo karane, nawet śmiercią. Pokazujemy, że postawy Polaków wobec Zagłady były zróżnicowane i złożone, a pomoc Żydom była zjawiskiem wyjątkowym.

W portalu znajdziesz kolekcję ponad 1000 historii pomocy, którą stale powiększamy i uzupełniamy. To teksty rzetelnie opracowane przez badaczy i badaczki Zagłady na podstawie źródeł historycznych, m.in. kolekcji historii mówionej, ilustrowane archiwalnymi i współczesnymi fotografiami oraz pamiątkami osobistymi i historycznymi ze zbiorów Muzeum POLIN.

Ważnym uzupełnieniem historii pomocy są opracowania historyczne, w których przystępnie rozwijamy wybrane zagadnienia w świetle najnowszych badań naukowych. Przybliżamy m.in. motywacje osób ratujących, ryzyko kary śmierci i innych zagrożeń związanych z niesieniem Żydom pomocy, doświadczenie ukrywania się Żydów i zjawisko samopomocy po tzw. aryjskiej stronie, działalność polsko-żydowskiej Rady Pomocy Żydom „Żegota”, a także kształtowanie pamięci o Sprawiedliwych i narracji o ratowaniu Żydów w debacie publicznej.

Udostępniamy materiały edukacyjne Muzeum POLIN dla nauczycieli i nauczycielek – scenariusze lekcji, filmy i rozmowy z ekspertami na temat Sprawiedliwych wśród Narodów Świata, m.in. Ireny Sendlerowej i jej współpracownic, Jana i Antoniny Żabińskich.

Portal powstał w ramach projektu „Polscy Sprawiedliwi – Przywracanie Pamięci”, zainaugurowanego w 2007 r. pod honorowym patronatem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej. Portal dostępny jest w dwóch wersjach językowych – polskiej i angielskiej, a jego zawartość można przeszukiwać według m.in. imion i nazwisk, miejsc pomocy, wątków historycznych, słów kluczowych. Zachęcamy również do obserwowania strony Polscy Sprawiedliwi / Portal Muzeum POLIN w serwisie Facebook.

„Kto ratuje jedno życie, ratuje cały świat” – głosi sentencja z Talmudu, która widnieje na medalu przyznawanym Sprawiedliwym wśród Narodów Świata. Wierzymy, że w obliczu współczesnych wojen i konfliktów historie tych niezwykłych osób – ich odwaga, empatia i bezinteresowne poświęcenie, a także heroiczna wola przetrwania Żydów w czasie Zagłady, mogą być dziś inspiracją do działań na rzecz praw człowieka, dialogu i szukania tego, co łączy a nie dzieli.

Potomków osób ratujących i ocalałych, którzy chcieliby przekazać swoje rodzinne pamiątki do zbiorów cyfrowych Muzeum POLIN, zapraszamy do kontaktu z Redakcją.

Zawartość portalu Polscy Sprawiedliwi na skróty

Przeczytaj historie pomocy:

Przeczytaj opracowania tematyczne:

Zobacz jeszcze więcej: