Polki i Polacy zamordowani za pomoc Żydom (1939–1945)

W okupowanej Polsce wszelka pomoc udzielana Żydom była przez Niemców surowo karana, nawet śmiercią. Liczba Polek i Polaków zamordowanych za pomoc Żydom nie została dotąd precyzyjnie określona.

24 marca, data najbardziej znanej zbrodni – zamordowania Józefa i Wiktorii Ulmów, ich siedmiorga dzieci oraz ukrywających się z ich pomocą Żydów we wsi Markowa na Podkarpaciu w 1944 r. – została uznana w Polsce za Narodowy Dzień Pamięci Polaków Ratujących Żydów pod okupacją niemiecką.

Poznaj historię rodziny Ulmów oraz inne wybrane historie Polek i Polaków, których dotknęła najcięższa z niemieckich represji – kara śmierci za pomoc Żydom. Przeczytaj o losach Żydów i Żydówek, którzy zginęli razem z osobami ratującymi. Obejrzyj wywiady z kolekcji historii mówionej, zobacz archiwalne fotografie oraz inne obiekty ze zbiorów Muzeum POLIN.


Zbrodnia w Markowej. Historia Ulmów

24 marca 1944 r., prawdopodobnie w wyniku donosu polskiego „granatowego” policjanta, Józef i Wiktoria Ulmowie oraz ukrywani przez nich Żydzi zostali zamordowani w Markowej (woj. podkarpackie).

Odkrycie bunkra „Krysia”. Historia Wolskich

7 marca 1944 r. Małgorzata Wolska, jej syn Mieczysław, córki Halina i Wanda, wnuk Janusz oraz około czterdziestu ukrywanych przez nich Żydów w bunkrze „Krysia” przy ul. Grójeckiej 81 zostali zamordowani przez Niemców.

Zbrodnia w Siedliskach. Historia Baranków

15 marca 1943 r. Wincenty i Łucja Barankowie, ich synowie Henryk i Tadeusz, a także macocha Wincentego, Katarzyna, zostali zamordowani przez Niemców wraz z ukrywanymi Żydami w Siedliskach (woj. małopolskie).

Zbrodnia w Leoncinie. Historia Kurpielów

21 maja 1944 r. gospodarstwo Stanisława i Franciszki Kurpielów zostało otoczone przez ukraińską policję. Ukrywających się Żydów rozstrzelano na miejscu, a Stanisława i Franciszkę miesiąc później w Lipowicy.

Zbrodnia w Starym Ciepielowie i Rekówce

6 grudnia 1942 r. w Starym Ciepielowie i Rekówce (woj. mazowieckie) miała miejsce jedna z największych egzekucji wykonanych przez Niemców za pomoc udzielaną Żydom. Zamordowano 34 osoby.

Zbrodnia w Wólce Czarnińskiej. Historia Gawrychów

18 marca 1943 r. w Wólce Czarnińskiej (woj. mazowieckie) Niemcy przeprowadzili rewizję w domu Jana i Aleksandry Gawrychów, którzy ukrywali Żydów. Jan został aresztowany, a po kilku dniach zamordowany.

Zbrodnia w Stoczku Węgrowskim. Historia Postków

5 września 1943 r., na skutek donosu, na dom Stanisława i Julianny Postków napadli Niemcy. Wszystkich Żydów wypędzili z kryjówek i zamordowali. Stanisława zabrali do Auschwitz, a Juliannę zabili kijami na podwórku.

Zbrodnia w Nowym Bidaczowie. Historia Wróblów

We wrześniu 1942 r. Jan i Maria Wróblowie, mieszkańcy wsi Nowy Bidaczów niedaleko Biłgoraja (woj. lubelskie), zostali brutalnie zamordowani przez Niemców razem z ukrywaną przez nich trzyosobową rodziną żydowską.

Zbrodnia w Słonimie. Historia sióstr niepokalanek i jezuity

19 grudnia 1942 r. ss. Bogumiła Noiszewska i Kazimiera Wołowska oraz współpracujący z nimi ks. Adam Sztark zostały rozstrzelane przez Niemców za udzielanie pomocy Żydom w Słonimie (dziś w granicach Białorusi).

Kara śmierci, której nie wykonano. Historia Gargaszów

9 lutego 1944 r. Jakub i Zofia Gargaszowie zostali aresztowani przez Niemców za ukrywanie Żydów. Wyrokiem sądu z 19 kwietnia 1944 r. skazano ich na karę śmierci, lecz po dwóch miesiącach wyrok zmieniono.

Morderstwo w getcie. Historia dr. Franciszka Raszei

21 lipca 1942 r. doktor Franciszek Raszeja został w niejasnych okolicznościach zastrzelony przez Niemców, kiedy – posługując się przepustką – udzielał pomocy medycznej Żydom w getcie warszawskim.

Zbrodnia w Trębaczewie. Historia Szczepaniaków

11 grudnia 1943 r. w Trębaczewie niemiecka żandarmeria oraz polska „granatowa” policja zamordowali braci Antoniego, Stanisława i Władysława Szczepaniaków, Jana Domeradzkiego oraz ukrywanego przez nich Żyda.