Spacerownik „Ukrywający się i ratujący: Saska Kępa i Grochów w czasach Zagłady”

Redakcja, 6 października 2025
Zapraszamy na spacer z przewodnikiem po warszawskiej dzielnicy Grochów, którego tematem będą historie Żydów i Żydówek ukrywających się w czasie okupacji niemieckiej oraz Polek i Polaków, którzy udzielali im pomocy. Organizatorem wydarzenia jest Stowarzyszenie FestivALT – żydowska organizacja działająca na styku sztuki, aktywizmu i edukacji, podejmująca trudne i aktualne tematy dotyczące złożonych relacji polsko-żydowskich we współczesnej Polsce. Spacer towarzyszy wydaniu przez FestivALT spacerownika „Ukrywający się i ratujący: Saska Kępa i Grochów w czasach Zagłady”, który powstał we współpracy merytorycznej z Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN.

„Dzięki tym szlachetnym ludziom zostaliśmy uratowani, ja i mój kuzyn, od niechybnej śmierci […]”.

Tymi słowami Stanisław Rudnicki świadczył o pomocy, jakiej udzielili mu podczas II wojny światowej Stanisław i Anna Górscy, uhonorowani tytułem Sprawiedliwych wśród Narodów Świata. Tę i inne historie ukrywających się Żydów oraz osób ratujących, m.in. Leokadii Pycek, Juliusza Saloniego i jego żony Jadwigi Strzeleckiej czy rodziny Bukowińskich, można poznać w spacerowniku wydanym przez Stowarzyszenie FestivALT. W najbliższy weekend odbędzie się również spacer śladami historii pomocy po Grochowie.

Dołącz do spaceru po Grochowie

„Wyrusz z nami, by odkryć nieznane dotąd historie ukrywających się Żydów i pomagających im Polaków na warszawskim Grochowie”, zapraszają na wydarzenie jego organizatorzy. „Spacer poprowadzi Jerzy Tarłowski – muzeolog, kulturoznawca i mieszkaniec Grochowa od pokoleń. Nie przegap okazji, by spojrzeć na Grochów z nowej, niezwykłej perspektywy.

Przeglądaj spacerownik online

Spacer towarzyszy wydaniu spacerownika „Ukrywający się i ratujący: Saska Kępa i Grochów w czasach Zagłady”. To interaktywny przewodnik dostępny w aplikacji Echoes, która umożliwia spacer audialny – usłyszenie historii żyjących tu kiedyś osób oraz poczucie atmosfery miejsc, w których przeszłość spotyka się z teraźniejszością.

„Warszawska dzielnica Praga Południe kryje w sobie niezwykłe historie z czasów II wojny światowej: historie osób żydowskich, które poszukiwały schronienia, by przeżyć, oraz osób polskich, które wiele ryzykowały, chcąc im w tym pomóc. Przybliżamy polsko-żydowskie opowieści, aby pokazać, że na zawsze zmieniły oblicze tej okolicy”, piszą autorzy i autorki przewodnika.

Co znajdziesz w spacerowniku?

  • Dźwiękowy spacer: w aplikacji Echoes dostępna jest ścieżka audio, która poprowadzi Cię przez miejsca pełne historii. Usłyszysz opowieści świadków, dźwięki ulic z przeszłości oraz dowiesz się więcej o kolejach losu i postawach niezwykłych ludzi.
  • Intuicyjna mapa: z pomocą interaktywnej mapy odkryjesz miejsca, gdzie Żydzi szukali schronienia, a polskie rodziny niosły pomoc, ryzykując własne życie.
  • Darmowy e-book: spacerownik jest dostępny w wersji PDF w dwóch wersjach językowych – polskiej i angielskiej. Pobierz go, by poznać historie osób walczących o przetrwanie w wojennej Warszawie.
  • Edukacja i pamięć: Projekt nie jest tylko przewodnikiem. To także narzędzie edukacyjne, które pozwala lepiej zrozumieć wojenną codzienność i poznać oblicza „aryjskiej strony” okupowanej Warszawy.

Wydawcą spacerownika i organizatorem spaceru jest Stowarzyszenie FestivALT – żydowska organizacja działająca na przecięciu sztuki, aktywizmu i edukacji, podejmująca trudne i aktualne wątki złożonych relacji polsko-żydowskich w dzisiejszej Polsce. „Rzucamy wyzwanie stereotypom i promujemy nowe sposoby  myślenia o kwestiach polsko-żydowskich we współczesnej Polsce. Często zajmujemy się tematami, których omijanie lub zamiatanie pod dywan przez dziesięciolecia doprowadziło do normalizacji problematycznych zachowań, postaw i sytuacji”, czytamy na stronie internetowej Stowarzyszenia.

Spacerownik powstał we współpracy merytorycznej z Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN, wykorzystując zbiory cyfrowe Muzeum, m.in. archiwalia, fotografie, wywiady z kolekcji historii mówionej.

Poznaj historie pomocy z Saskiej Kępy i Grochowa w portalu Polscy Sprawiedliwi:

Przeczytaj, zobacz więcej: