Wkrótce upamiętnienia w Ogrodzie Sprawiedliwych

Redakcja / Editorial staff / English translation: Andrew Rajcher, 4 czerwca 2018
18 czerwca 2018 r. w warszawskim Ogrodzie Sprawiedliwych na skwerze im. gen. Jana Jura-Gorzechowskiego zostaną posadzone pamiątkowe drzewa oraz odsłonięte symboliczne kamienie, poświęcone osobom, które zostały uhonorowane tytułem Sprawiedliwego 2018. Są to: prawnik i twórca terminu ludobójstwa Rafał Lemkin, katolicki ksiądz niemieckiego pochodzenia Adalbert Wojciech Zink i świadek ludobójstwa Ormian Armin Wegner. Nazwiska uhonorowanych zostały ogłoszone 4 marca przez Komitet Ogrodu Sprawiedliwych w Warszawie podczas uroczystej gali w Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN.

Warszawski Ogród Sprawiedliwych został otwarty w 2014 roku. To miejsce, gdzie honorowani są ci, którzy w XX i XXI wieku w obliczu totalitaryzmu i ludobójstwa mieli odwagę bronić godności człowieka. Co roku, z okazji Europejskiego Dnia Pamięci o Sprawiedliwych, ustanowionego w 2012 r. decyzją Parlamentu Europejskiego, Komitet Ogrodu ogłasza podczas uroczystej gali w Muzeum POLIN nazwiska uhonorowanych tym tytułem. Sadzenie poświęconych im pamiątkowych drzew i odsłonięcie symbolicznych kamieni odbywa się wiosną. 

Tegoroczna uroczystość w Ogrodzie Sprawiedliwych odbędzie się 18 czerwca o godz. 12.00 na skwerze im. gen. Jana Jura-Gorzechowskiego przy ul. Dzielnej w Warszawie.

Sprawiedliwi 2018:

Rafał Lemkin (1900-1959) – polski prawnik żydowskiego pochodzenia, twórca pojęcia ludobójstwo oraz konwencji o karaniu i zapobieganiu zbrodni ludobójstwa, która dzięki jego staraniom została uchwalona przez ONZ. Pojęcie ludobójstwo/genocide u Lemkina zrodziło się z „bycia świadkiem” wielu dramatycznych wydarzeń w XX wieku. Lemkin jest na Zachodzie, inaczej niż w Polsce, dobrze znany – jako ten, który doprowadził do formalnej akceptacji zasady, że zbrodnią jest niszczyć grupy narodowe, etniczne, rasowe i religijne.

Armin Wegner (1886-1978) – niemiecki żołnierz i lekarz w czasie I wojny światowej, pisarz i działacz na rzecz praw człowieka, świadek ludobójstwa Ormian w latach 1915–1917. Po zakończeniu I wojny światowej  opublikował w „Berliner Tagblatt” list otwarty w obronie praw Ormian skierowany do prezydenta Woodrowa Wilsona. W 1933 r. stanął w obronie Żydów niemieckich, za co został aresztowany i przewieziony do obozu koncentracyjnego. Uznany w RFN za „jedynego pisarza w hitlerowskich Niemczech, który ośmielił się publicznie zabrać głos w sprawie prześladowań Żydów”. W 1956 r. został odznaczony Orderem Zasługi, w 1967 r. Instytut Yad Vashem nadał mu tytuł Sprawiedliwego wśród Narodów Świata, zaś w rok później głowa kościoła ormiańskiego Katolikos Vazgen I uhonorował go orderem św. Grzegorza.

Ks. Adalbert Wojciech Zink (1902-1969) – katolicki ksiądz niemieckiego pochodzenia, dziekan i prepozyt kapituły warmińskiej, rządca diecezji warmińskiej z tytułem wikariusza generalnego prymasa Polski. Mimo nacisków z różnych stron jako jedyny hierarcha kościelny nie podpisał deklaracji Episkopatu z września 1953 r. aprobującej aresztowanie prymasa Stefana Wyszyńskiego. Nie dopuścił też, by w jego diecezja podporządkowała się władzom komunistycznym. Nie dostosował rytmu nabożeństw do oficjalnych wytycznych, nie zgadzał się na obsadzanie stanowisk przez księży-patriotów, łagodził napięcia między autochtonami a repatriantami ze Wschodu oraz wśród duchowieństwa. Został aresztowany. W więzieniu mokotowskim spędził 16 miesięcy.


Zobacz relację z tegorocznej Gali Sprawiedliwych


Historie wybranych osób uhonorowanych przez Komitet Ogrodu Sprawiedliwych w Warszawie prezentujemy w wirtualnej wystawie Sprawiedliwi bez granic – działania na rzecz godności i praw człowieka, która została przygotowana przez Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN we współpracy z Domem Spotkań z Historią.

* * *

Organizatorzy gali: Dom Spotkań z Historią, Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN
Partnerzy: Muzeum Historii Polski, Gariwo

Kandydatury Sprawiedliwych 2019 można zgłaszać do sekretarza Komitetu Ogrodu Sprawiedliwych Anny Ziarkowskiej na adres a.ziarkowska@dsh.waw.pl do 30 listopada 2018 r. Do zgłoszenia należy załączyć biogram i uzasadnienie. Wiecej informacji: www.sprawiedliwi.dsh.waw.pl