W Warszawie odsłonięto pomnik Henryka Sławika i Józsefa Antalla

Mateusz Szczepaniak, 23 listopada 2016
Bohaterowie Polski, Węgier i Izraela, Sprawiedliwi wśród Narodów Świata – Henryk Sławik i József Antall senior, zostali upamiętnieni w Warszawie. Pomnik autorstwa rzeźbiarza Władysława Dudka odsłonili 8 listopada 2016 roku prezydent Warszawy Hanna Gronkiewicz-Waltz oraz nadburmistrz Budapesztu István Tarlós. Rzeźba przedstawia bohaterów siedzących przy stoliku i zajętych konspiracyjną rozmową. Taki sam pomnik zostanie odsłonięty wiosną 2017 roku w Budapeszcie.

„Ich postawa, opierająca się na dążeniu do wolności i poszanowaniu godności drugiego człowieka, jest szczególnie warta upowszechniania. Europa spotyka się z wieloma aktami agresji, zwłaszcza wobec uchodźców. Niech ten pomnik przypomina nam o bohaterach, którzy mimo zagrożenia nie wahali się bezinteresownie nieść pomoc innym” ­– mówiła prezydenta Hanna Gronkiewicz-Waltz.

W uroczystości objętej honorowym patronatem Prezydenta RP Andrzeja Dudy wzięli udział m.in.: marszałek Sejmu Marek Kuchciński, wicepremier i minister kultury i dziedzictwa narodowego Piotr Gliński, ambasador Węgier Ivan Gyurcsik, metropolita warszawski kard. Kazimierz Nycz, naczelny rabin Polski Michael Schudrich, a także kombatanci i członkowie rodzin bohaterów.

Inicjatorem powstania pomnika był Grzegorz Łubczyk, były ambasador Polski na Węgrzech i wiceprezes Stowarzyszenia „Henryk Sławik – Pamięć i Dzieło”. Rzeźbę odsłonięto w Dolinie Szwajcarskiej – na skwerze przed ambasadą Węgier, w pobliżu Traktu Królewskiego. Uroczystość odsłonięcia zorganizował Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, Społeczny Komitet Budowy Pomników w Warszawie i Budapeszcie, Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Urząd m.st. Warszawy.

Od kilku lat w Polsce i na Węgrzech przywracana jest pamięć o bohaterskich czynach Henryka Sławika i Józsefa Antalla. W marcu 2015 roku ich pomnik został odsłonięty w Katowicach przez Prezydenta RP Bronisława Komorowskiego i Prezydenta Węgier Jánosa Ádera, a kilka miesięcy później bohaterowie zostali patronami otaczającego go placu. We wrześniu 2015 roku Sławik został patronem Centrum Edukacyjnego IPN „Przystanek Historia” w Katowicach oraz nabrzeża Dunaju w Budapeszcie.

* * *

Po wybuchu II wojny światowej Henryk Sławik (1894-1944) przedostał się przez Rumunię na Węgry. Został tam prezesem Komitetu Obywatelskiego ds. Opieki nad Uchodźcami Polskimi, był też jednym z reprezentantów polskiego rządu na emigracji. Razem z Józsefem Antallem seniorem (1896-1974), pracownikiem węgierskiego ministerstwa spraw wewnętrznych, oraz innymi współpracownikami, organizował pomoc dla polskich uchodźców przybyłych na Węgry po klęsce wrześniowej. Wspólnie wystawiali fałszywe dokumenty, które wielu ludziom ocaliły życie, zwłaszcza polskim Żydom. Szacuje się, że pomoc objęła 30 tys. polskich uchodźców, w tym 5 tys. Żydów. Obaj mężczyźni zostali uhonorowani tytułem Sprawiedliwych wśród Narodów Świata.

Pełna historia Henryka Sławika dostępna jest na naszym portalu.