Rodzina Bogdanowiczów

powiększ mapę

Historia rodziny Bogdanowiczów

Rodzina Bogdanowiczów mieszkała we wsi Lipluny (obecnie Lipliunai) w pobliżu Kiejdan (Kedainiai) na Litwie. Franciszek i Izabella wraz z synem Czesławem i córką Marią prowadzili gospodarstwo rolne. Latem 1941 r. przyjęli pod swój dach Ben Ziona (Benedykta, zwanego Benzl) Bergera (Birgera), który przed wojną mieszkał na wsi w pobliżu Kiejdan.


Tragiczny los Żydów z Kiejdan

Berger należał do trzech znanych nam Żydów, którym udało się uniknąć śmierci w Kiejdanach. Po wejściu wojsk niemieckich do Kiejdan, kilkuset Żydów zostało rozstrzelanych w pobliskich lasach w czerwcu i lipcu 1941 roku. Pozostali, wraz z żydowskimi mieszkańcami okolicznych wsi, zostali zgromadzeni na jednej ulicy w miasteczku. To getto wysiedlono już w połowie sierpnia, zaś Żydów przeniesiono do wydzielonego budynku. Bergerowi udało się wówczas uciec i ukryć. Wszyscy pozostali Żydzi zostali zamordowani  28 sierpnia 1941 r. i pogrzebani w wykopanym wcześniej dole.  

Kryjówka u rodziny Bogdanowiczów

Berger trafił do Bogdanowiczów, którzy bezinteresownie zaopiekowali się nim i jego żoną Stase. Ukrywali się w skrytce w pokoju, dokąd dostarczano im jedzenie i wynoszono nieczystości. Kiedy wieczorem wychodzili w celu zaczerpnięcia świeżego powietrza, Czesław stał na straży.

Bergerowie pozostali u Bogdanowiczów aż do wyzwolenia latem 1944 r., a następnie wrócili do Kiejdan, gdzie Benedykt zmarł w 1993 roku. W świadectwie spisanym w 1994 r. jego żona podkreśliła: „od chwili wyzwolenia z rodziną Bogdanowicz utrzymuję kontakty prawie rodzinne”.

Uhonorowanie Bogdanowiczów

Po wojnie Bogdanowiczowie byli represjonowani przez sąsiadów i NKWD. Rodzice wraz z synem repatriowali się do Polski, natomiast córka pozostała na Litwie.

5 maja 1998 r. Instytut Yad Vashem w Jerozolimie uhonorował Franciszka i Izabelę Bogdanowiczów tytułem Sprawiedliwych wśród Narodów Świata. 23 sierpnia 1998 r. tytułem uhonorowany został również Czesław Bogdanowicz. 

Bibliografia

  • Archiwum Żydowskiego Instytutu Historycznego, 349, 2198