Władysław Bartoszewski: „Mój Auschwitz”

Profesor Bartoszewski pisze o swoim doświadczeniu, pisze jak w warunkach absolutnej negacji wartości, którymi się dotychczas kierował, starał się te wartości zachować. Chciał być przyzwoitym człowiekiem. Wiedząc, że niemal na nic nie ma wpływu, nie dążył do unieważnienia moralności. Bartoszewski swoją książkę dedykuje profesorowi Uniwersytetu Jagiellońskiego Adamowi Haydlowi, który zmarł w szpitalu obozowym w 1941 roku. Profesor Haydel  stał się dla Władysława Bartoszewskiego symbolem cierpienia polskiej inteligencji. Przyjęta przez autora konstrukcja opowiadania pozwala przestawić jednocześnie strach i etos, bezradność i imperatyw moralny. W efekcie próby heroiczne nie znalazły w tej narracji desygnatów – dzięki temu historia nie została sprowadzona do fikcji.

Profesor Władysław Bartoszewski po wyjściu z Auschwitz został żołnierzem Armii Krajowej. Był członkiem „Żegoty”, uczestniczył w organizacji pomocy dla uczestników powstania w getcie warszawskim (1943). Brał udział w powstaniu warszawskim (1944). W Polsce Ludowej był więziony i represjonowany. Miał ogromny wkład w budowanie opozycji demokratycznej w Polsce, był członkiem NSZZ „Solidarność”. Odegrał istotną rolę w procesie pojednania polsko-niemieckiego, duże znaczenie miały też dla niego zawsze stosunki polsko-żydowskie. Jako polityk i dyplomata pełnił wiele odpowiedzialnych funkcji, był między innymi Ministrem Spraw Zagranicznych w rządzie Józefa Oleksego. Do dziś pozostaje aktywny w polityce – obecnie jako sekretarz stanu w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów. Otrzymał wiele nagród i odznaczeń, między innymi Order Orła Białego (1995). 14 grudnia 1965 roku Instytut Yad Vashem nadał mu tytuł „Sprawiedliwy wśród Narodów Świata” za ratowanie Żydów w czasie drugiej wojny światowej. Władysław Bartoszewski jest przewodniczącym Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa oraz Międzynarodowej Rady Oświęcimskiej. Wraz z Zofią Lewinówną opracował historie pomocy udzielanej Żydom przez Polaków w czasie okupacji hitlerowskiej – sylwetki tych bohaterskich postaci, jakimi byli Polacy ratujący Żydów w czasie drugiej wojny światowej, zostały zebrane w tomie „Ten jest z Ojczyzny mojej. Polacy z pomocą Żydom 1939-1945”.