Pomnik Polaków ratujących Żydów stanie na placu Grzybowskim w Warszawie
Konkurs organizują ratusz i Rada Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa. Ma zostać rozstrzygnięty do końca lutego 2014 r. Dokładna lokalizacja pomnika ustalona została przez Radę Warszawy już dwa lata temu – ma on zająć kwadratowy trawnik na lewo od schodów świątyni, obok arkady kościoła i teren wzdłuż jego ogrodzenia od strony ul. Bagno. Wybór miejsca nie jest przypadkowy. Na terenie parafii Wszystkich Świętych, wchodzącej w czasach okupacji w obszar warszawskiego getta, ówczesny proboszcz ks. Marceli Godlewski udzielał pomocy wielu Żydom.
Projekt powstania pomnika narodził się w 2000 r. wśród przedstawicieli Komitetu dla Upamiętnienia Polaków Ratujących Żydów, który działa od 15 lat. Pierwszym zadaniem Komitetu było zbieranie i weryfikowanie danych o Polakach ratujących Żydów. Komitet powołał do tego celu Komisję Historyczną pod przewodnictwem Tomasza Strzembosza, której obecnie przewodniczy prof. Jan Żaryn. Drugim zadaniem Komitetu było doprowadzenie do powstania pomnika, na którym utrwalone zostaną nazwiska ratujących. Od roku 2008 na czele Komitetu stoi prof. Adam Strzembosz. Z ramienia Komitetu w skład jury konkursu na projekt pomnika powołany został architekt Czesław Bielecki.
Dokładna liczba Polaków, którzy nieśli pomoc Żydom w czasie wojny nie jest znana. Pomysł na umieszczenie na monumencie nazwisk 10 tysięcy ratujących budzi więc wątpliwości. Instytut Yad Vashem uhonorował niemal 6,5 tysiąca Polaków tytułem Sprawiedliwych wśród Narodów Świata. Krytycy pomysłu na upamiętnienie 10 tysięcy nazwisk zwracają uwagę na konieczność dokładnej weryfikacji osób nieodznaczonych przez Yad Vashem, których nazwiska znajdą się na pomniku. Instytut Pamięci Narodowej i Komitet dla Upamiętnienia Polaków Ratujących Żydów prowadzą własne badania nad historiami pomocy i gromadzą odpowiednią dokumentację.
