Między „Żegotą” a szmalcownikami. Spotkanie wokół ostatniej książki Władysława Bartoszewskiego
Postanowiłem, w oderwaniu, o ile się da, od osobistych, subiektywnych doświadczeń, napisać książkę o tym, co było wspólne Żydom i Polakom w strasznych warunkach hitlerowskiej eksterminacji. O ich trudnym, a potem ostatecznym losie, o bezradności prześladowanych i samotności ginących. O tym, co Polacy – bo na ich ziemi się to działo – konkretnie robili, aby Żydom pomóc, a czego nie robili. I czego zrobić nie mogli. O obojętności, podłości i heroizmie – czytamy w przedmowie Władysława Bartoszewskiego.
Książka Polacy, Żydzi, okupacja: fakty, postawy, refleksje przedstawia sytuację Żydów w przedwojennej Polsce i podczas niemieckiej okupacji. Autor opisuje narastający w czasie wojny terror wobec Polaków i Żydów, powstawanie gett i represje skierowane wobec ludności żydowskiej, zmierzające do jej eksterminacji. Przedstawiona jest także działalność żydowskich organizacji konspiracyjnych i ich współpraca z polskim podziemiem oraz próby przeciwdziałania Zagładzie podejmowane przez Polskie Państwo Podziemne. Autor wiele miejsca poświęcił także Radzie Pomocy Żydom „Żegota” i polskim Sprawiedliwym wśród Narodów Świata.
Książkę tę Władysław Bartoszewski napisał jeszcze pod koniec lat 60. XX w., lecz ze względu na cenzurę nie została ona opublikowana w Polsce. W 1970 r. ukazała się za granicą w przekładach – angielskim, francuskim i niemieckim. W tym roku do rąk czytelników trafia pierwsze polskie wydanie, jednocześnie ostatnia publikacja Bartoszewskiego.
Wydanie wzbogacone zostało o zapis rozmowy dotyczącej stosunków polsko-żydowskich przeprowadzonej z Władysławem Bartoszewskim przez Bożenę Szaynok w kwietniu 2015 r., w ostatnich dniach przed śmiercią profesora.
Spotkanie wokół książki Polacy, Żydzi, okupacja: fakty, postawy, refleksje odbędzie się 11 maja 2016 r. o godz. 18:00 w Muzeum POLIN. Rozmawiać będą Adam Michnik, Marian Turski i Bożena Szaynok. Dyskusję poprowadzi redaktor Marek Zając.
Po spotkaniu zapraszamy do obejrzenia wystawy „Bartoszewski 1922-2015. Więcej niż przyzwoitość”, która prezentowana jest w holu muzeum od 14 kwietnia.
