Europejski Dzień Pamięci o Sprawiedliwych

, 16 listopada 2016
6 marca, w Europejski Dzień Pamięci o Sprawiedliwych zostaną ogłoszone nazwiska kolejnych osób wyróżnionych tym tytułem. Gala „Sprawiedliwi 2015” odbędzie się w Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN.

Galę poprowadzi Jerzy Kisielewski. Sylwetki Sprawiedliwych 2015 przybliży aktorka Maja Komorowska, członkini Komitetu Ogrodu Sprawiedliwych. Wydarzenie uświetni koncert włoskiego duetu Laura Bortolotto (skrzypce) i Matteo Andri (fortepian), który wykona utwory m.in. Schuberta, Ravela i Beethovena. Odsłonięcie pamiątkowych obelisków w Ogrodzie Sprawiedliwych w Warszawie odbędzie się 27 kwietnia 2015 roku. 

Europejski Dzień Pamięci o Sprawiedliwych ustanowiony został przez Parlament Europejski w maju 2012 roku z inicjatywy działającego we Włoszech Komitetu Światowego Ogrodu Sprawiedliwych (GARIWO). Sygnatariuszem apelu w tej sprawie był Dom Spotkań z Historią. Data – 6 marca – nie jest przypadkowa, tego dnia zmarł Mosze Bejski (urodzony w Działoszycach, niedaleko Krakowa) – inicjator Ogrodów Sprawiedliwych w Jerozolimie oraz współtwórca definicji „Sprawiedliwy wśród Narodów Świata”. Pojęcie Sprawiedliwego, które użyte zostało po raz pierwszy w Memoriale Yad Vashem, dziś ma charakter uniwersalny. Tytuł ten służyć ma upamiętnieniu nie tylko uznanych przez Yad Vashem Sprawiedliwych wśród Narodów Świata, ale wszystkich, którzy w obliczu totalitaryzmu i ludobójstwa mieli odwagę bronić godności człowieka, pomagać ofiarom czy występować w obronie prawdy.

Dom Spotkań z Historią co roku ogłaszać będzie trzy sylwetki Sprawiedliwych. Kandydaturę może zgłosić każdy. Wyboru ze zgłoszonych osób dokonuje w głosowaniu Komitet Ogrodu Sprawiedliwych. W skład Komitetu wchodzą wybitni przedstawiciele dyplomacji, kultury i administracji publicznej. Pierwszym przewodniczącym Komitetu był Premier Tadeusz Mazowiecki. Po jego śmierci obowiązki przewodniczącego przejął Zbigniew Gluza, prezes Fundacji Ośrodka  KARTA i redaktor naczelny kwartalnika „Karta”. Tytułem Sprawiedliwy można uhonorować jedynie osoby nieżyjące.

Miejscem upamiętnienia Sprawiedliwych w Warszawie jest otwarty 5 czerwca 2014 roku Ogród Sprawiedliwych przy muranowskim skwerze im. Generała Jana Jura-Gorzechowskiego. Na skwerze co roku sadzone są drzewa, poświęcone pamięci Sprawiedliwych. Obok drzew wmurowywane są pamiątkowe kamienie z imieniem i nazwiskiem, latami życia oraz krótką inskrypcją uzasadniającą wybór. Dzisiaj w Ogrodzie Sprawiedliwych w Warszawie drzewa pamięci wraz z granitowymi obeliskami posiadają: Jan Karski, Marek Edelman, Tadeusz Mazowiecki, Anna Politkowska, Magdalena Grodzka-Gużkowska oraz Antonia Locetelli.

Wstęp na Galę „Sprawiedliwi 2015” możliwy jest po uprzedniej rezerwacji mailowej: [email protected] lub telefonicznej: 22 255 05 00.

Organizatorzy: Dom Spotkań z Historią, Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN, Muzeum Historii Polski, Włoski Instytut Kultury w Warszawie, Komitet Światowego Ogrodu Sprawiedliwych (GARIWO).

Patroni medialni: Gazeta Stołeczna, Gazeta.pl Warszawa, TOK FM, Dzieje.pl.