Czytelnia POLIN: „Młyny Boże” i „Dalej jest noc”

Mateusz Szczepaniak / English translation: Andrew Rajcher, 13 kwietnia 2018
Zapraszamy do Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN na spotkania promocyjne dwóch najnowszych książek poświęconych tematyce ukrywania Żydów podczas Zagłady – „Młyny Boże. Zapiski o Kościele i Zagładzie” autorstwa prof. Jacka Leociaka oraz „Dalej jest noc” pod redakcją prof. Barbary Engelking i prof. Jana Grabowskiego. Spotkania z cyklu Czytelnia POLIN odbędą się 16 i 22 kwietnia.

Jacek Leociak, Młyny Boże. Zapiski o Kościele i Zagładzie, Wydawnictwo Czarne, Wołowiec 2018.

„Wiem doskonale, że Polacy ratowali Żydów w czasie Zagłady. Robiły to także siostry zakonne, robili to również księża diecezjalni (dawniej mówiło się świeccy) i zakonnicy. Dużo się na ten temat pisze. Według danych z 2007 roku wśród Polaków uhonorowanych medalem 'Sprawiedliwy wśród Narodów Świata' jest czterdzieści sióstr zakonnych i dwudziestu księży. Na swoich kartkach starałem się jednak notować to, o czym pisze się rzadziej. Wyjmuję je z pudełka po butach firmy Bradshaw & Lloyd. Angielska firma z tradycjami, działająca od końca XIX wieku. Zależy mi na konkretach, nawet na drobiazgach. Nie silę się na bezosobowy chłód czy wyprany z emocji obiektywizm. Przeciwnie — jest to zapis subiektywny, a wybór stronniczy. W końcu to moje pudełko” – mówi o swojej książce prof. Jacek Leociak.

Spotkanie wokół książki odbędzie się 16 kwietnia (poniedziałek) o godz. 18.00, wstęp wolny. Rozmowę z prof. Jackiem Leociakiem poprowadzi ojciec Tomasz Dostatni OP (dominikanin).

Dalej jest noc. Losy Żydów w wybranych powiatach okupowanej Polski, red. Barbara Engelking, Jan Grabowski, Centrum Badań nad Zagładą Żydów IFIS PAN, Warszawa 2018.

Dwutomowa praca pod redakcją prof. Barbary Engelking i prof. Jana Grabowskiego jest podsumowaniem kilkuletniego projektu badawczego realizowanego przez Centrum Badań nad Zagładą Żydów IFIS PAN, pt. „Strategie przetrwania Żydów podczas okupacji w Generalnym Gubernatorstwie, 1942-1945. Studium wybranych powiatów” – więcej o projekcie. Autorami rozdziałów w książce są Barbara Engelking, Tomasz Frydel, Jan Grabowski, Dariusz Libionka, Dagmara Swałtek-Niewińska, Karolina Panz, Alina Skibińska, Jean Charles Szurek i Anna Zapalec – zobacz spis streści.

„We wszystkich zbadanych przez nas powiatach najwięcej Żydów szukało pomocy nie w miasteczkach, ale w pobliskich wsiach – w domach swoich sąsiadów. Możliwość przetrwania w ogromnym stopniu zależała od chęci pomocy tychże sąsiadów – chrześcijan, od tego, czy byli w stanie przełamać strach wobec zagrożenia, jakie stanowili dla wspólnoty wiejskiej ukrywający się Żydzi. Nie sprzyjały temu obowiązujące normy grupowe, obecny wszędzie antysemityzm ani mechanizmy konformizmu społecznego. Tym bardziej podziwiać należy tych, którzy potrafili przeciwstawić się nie tylko niemieckim przepisom prawnym, lecz także pisanym i niepisanym regułom życia grupowego. Wymowa liczb jest nieubłagana: dwóch spośród każdych trzech Żydów poszukujących ratunku – zginęło. Zamieszczone w tomach opracowania dostarczają dowodów wskazujących na znaczną – i większą, aniżeli się to dotychczas wydawało – skalę uczestnictwa Polaków w wyniszczeniu żydowskich współobywateli” – piszą autorzy publikacji.

Spotkanie poświęcone tej długo oczekiwanej książce odbędzie się 22 kwietnia (niedziela) o godz. 18:00, wstęp wolny. W dyskusji udział wezmą redaktorzy książki – prof. Barbara Engelking i prof. Jan Grabowski – oraz autorka jednego z rozdziałów Karolina Panz. Jako komentator wystąpi dr hab. Marcin Zaremba. Spotkanie poprowadzi dziennikarz radia TOK FM Jakub Janiszewski.