Rok 2024 Rokiem Rodziny Ulmów

Redakcja, 29 December 2023
Sejm Rzeczypospolitej Polskiej ustanowił patronów roku 2024 – wśród wyróżnionych przez izbę IX kadencji znalazła się rodzina Ulmów. To kolejne w ostatnim czasie, po beatyfikacji przez Kościół Rzymskokatolicki we wrześniu ubiegłego roku, uhonorowanie Józefa i Wiktorii Ulmów oraz ich siedmiorga dzieci – polskiej rodziny, która 24 marca 1944 r., w wyniku donosu, została zamordowana przez Niemców za udzielanie pomocy Żydom w Markowej na Podkarpaciu. Ulmowie to dziś najbardziej znane ofiary tego nazistowskiego prawodawstwa – kary śmierci za pomoc Żydom, a ich historia należy do najsłynniejszych spośród Polaków uhonorowanych tytułem Sprawiedliwych wśród Narodów Świata. W marcu 2024 roku minie 80 lat od zbrodni w Markowej – będzie to kolejna okazja do przypomnienia tragicznej historii Ulmów oraz ukrywających się z ich pomocą Żydów – Saula, Barucha, Mechema, Joachima, Mojżesza Goldmanów (Szallów), Lei i Reszli Didner oraz Gołdy Grünfeld z d. Goldman.

W uchwale Sejmu RP z 28 lipca 2023 r. (Monitor Polski, poz. 886) zapisano:

„W marcu 2024 roku przypada 80. rocznica zamordowania w Markowej na Podkarpaciu przez żandarmerię niemiecką rodziny Ulmów, która ukrywała Żydów z rodzin: Goldmanów, Didnerów i Grünfeldów. Rodzina Ulmów należy do licznego grona bohaterskich Polaków, którzy podczas II wojny światowej ratowali Żydów skazanych przez Niemców na zagładę. Ulmowie zostali uhonorowani wysokimi odznaczeniami Polski i Izraela, a 10 września 2023 roku zostaną ogłoszeni błogosławionymi Kościoła Katolickiego.

Józef Ulma i Wiktoria z domu Niemczak urodzili się i mieszkali w Markowej. Zaangażowani w wiele inicjatyw społecznych byli dobrze znani i lubiani. Swoimi rozlicznymi talentami dzielili się z mieszkańcami Markowej oraz innych miejscowości ówczesnych powiatów: łańcuckiego i przeworskiego. W 1935 roku zawarli związek małżeński, a wkrótce doczekali się licznego potomstwa: Stasi, Basi, Władzia, Frania, Antosia, Marysi, a kolejne dziecko miało przyjść na świat na wiosnę 1944 roku.

Podczas okupacji niemieckiej mieszkali w swoim domu w Markowej na uboczu wsi. Prawdopodobnie w grudniu 1942 roku Ulmowie zostali poproszeni przez rodziny żydowskie o pomoc w ich ukryciu. Były to dwie siostry, sąsiadki domu rodzinnego Józefa Ulmy: Gołda Grünfeld i Lea Didner z małą córką o imieniu Reszla. Wśród ukrywanych było także pięciu Goldmanów z Łańcuta – Saul i czterech jego dorosłych synów: Baruch, Mechel, Joachim i Mojżesz. Jakie motywy kierowały Ulmami? Była to bezinteresowna miłość bliźniego. Ulmowie ukrywali Żydów przez około 15 miesięcy. Niestety 24 marca 1944 roku w gospodarstwie Ulmów pojawili się niemieccy żandarmi, zamordowali Żydów, a następnie Józefa i Wiktorię oraz wszystkie ich dzieci.

Józef i Wiktoria Ulmowie w 1995 roku zostali uhonorowani przez Yad Vashem medalem Sprawiedliwy wśród Narodów Świata, a w 2010 roku przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Lecha Kaczyńskiego – Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski. W 2016 roku otwarto w Markowej Muzeum Polaków Ratujących Żydów podczas II wojny światowej im. Rodziny Ulmów, a od 2018 roku na wniosek Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Andrzeja Dudy obchodzony jest – ustanowiony przez Sejm i Senat Rzeczypospolitej Polskiej – Narodowy Dzień Pamięci Polaków ratujących Żydów pod okupacją niemiecką.

W 2003 roku rozpoczął się proces beatyfikacyjny Józefa i Wiktorii Ulmów oraz ich siedmiorga dzieci. Czas uroczystego wyniesienia rodziny Ulmów na ołtarze został wyznaczony na 10 września 2023 roku w Markowej.

Ulmowie są w Polsce oraz poza jej granicami symbolem tych wszystkich, którzy oddali życie za pomoc Żydom prześladowanym przez Niemców.

Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, ze względu na heroizm rodziny Ulmów oraz jej wielkie i niezwykłe bohaterstwo, ustanawia rok 2024 Rokiem Rodziny Ulmów”. 

Źródło: Sejm RP, Internetowy System Aktów Prawnych

Rodzina Ulmów – co warto przeczytać: