Dąbrowski Józef

powiększ mapę
Zdjęć : 1

Historia pomocy Józefa Dąbrowskiego

Józef Dąbrowski (1900–1976) był współwłaścicielem kamienicy w Warszawie, w której przed II wojną światową mieszkało żydowskie małżeństwo Mosze i Anny Gutmerów.

Podczas okupacji niemieckiej Gutmerowie zostali zamknięci przez Niemców w getcie warszawskim. Na początku 1943 r. uciekli na tzw. aryjską stronę, gdzie posługiwali się fałszywymi dokumentami. Przez krótki czas Anna pracowała w szpitalu, ale na skutek donosu musiała niezwłocznie opuścić miejsce zatrudnienia i wraz z mężem ukryć się.

W tym najtrudniejszym czasie Gutmerowie znaleźli pomoc u Józefa Dąbrowskiego. Przyjął ich do swojego mieszkania na kilka tygodni – do czasu uzyskania nowych dokumentów i znalezienia bezpiecznego schronienia. Jego wsparcie nie ograniczyło się tylko do zapewnienia kryjówki. W latach 1943–1944 pomagał Gutmerom również materialnie. 

Mimo własnych trudności finansowych Józef dzielił się tym, co miał, umożliwiając ukrywającym się Żydom przetrwać w okresie, gdy zdobycie środków do życia było niezwykle trudne i obarczone ogromnym ryzykiem.

W powojennej relacji Mosze Gutmer podkreślił, że Dąbrowski udzielił schronienia „z narażeniem życia własnego i życia swojej rodziny”, w pełni świadomy konsekwencji, jakie mogły wynikać z ukrywania osób pochodzenia żydowskiego. Zaświadczył:

„Józef, udzielając pomocy, w przeważającej mierze przyczynił się do tego, że razem z żoną przeżyliśmy okupację niemiecką”.

28 lutego 2023 r. Instytut Yad Vashem w Jerozolimie uhonorował pośmiertnie Józefa Dąbrowskiego tytułem Sprawiedliwego wśród Narodów Świata. Ceremonia przyznania medalu i dyplomu honorowego odbyła się 5 grudnia 2025 r. w Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN.

Historie pomocy w okolicy