Rodzina Szczawińskich

powiększ mapę

Audio

3 audio

Historia pomocy - Rodzina Szczawińskich

Przed wojną 60 procent mieszkańców wołyńskiego miasteczka Ostróg nad Horyniem stanowili Żydzi. Z początkiem okupacji Niemcy utworzyli tam getto. W 1942 r. rozpoczęła się jego likwidacja. Cały Ostróg słyszał, jak na łące pod lasem rozstrzeliwano ludzi. To wtedy do domu Szczawińskich zapukali znajomi: Samuel Klepacz – stolarz, który układał podłogę Szczawińskim i budował werandę – z narzeczoną Simą Rozliwker. Zostali do wkroczenia Armii Czerwonej w 1944 r.

O obecności Żydów wiedziała tylko Eugenia Szczawińska i troje jej dzieci: Antonina, Edward i Adam Tadeusz. Pozostała czwórka rodzeństwa nie miała pojęcia, co dzieje się w niewykończonej części domu, służącej za oborę. Nie wiedział tymczasowy lokator – rosyjski żołnierz, uciekinier z niemieckiego obozu jenieckiego. Nie wiedział też sam Antoni Szczawiński.

Opowiada pani Antonina:

„Tatuś był kierownikiem warsztatu, a tam przychodzili Niemcy, zamówienia robili. No i jak by sobie tam może po kieliszku wypili, to mógłby wydać, coś piknąć i potem byłaby rewizja”.

Schron pod podłogą obory wykopał Samuel i bracia Antoniny, ona stała na czatach. Potem dostarczała ukrywającym się żywność, wodę, ręczniki i mydło, wynosiła z kryjówki nieczystości, prała pościel i ubrania. Samuel i Sima wychodzili tylko na chwilę, w nocy, raz na kilka dni. Tak spędzili prawie dwa lata, które mocno nadszarpnęły ich zdrowie. Oboje cierpieli na reumatyzm, Sima prawie straciła wzrok.

Przez dwa miesiące w kryjówce był także Lina Nusinow, dwunastoletni chłopiec. Wcześniej ukrywał się z rodzicami w jarze. Wykończony fizycznie i nerwowo, zmarł na zapalenie płuc. Pochowano go w sadzie Szczawińskich.

Po wojnie Sima i Samuel pobrali się, wkrótce potem wyjechali do Izraela.

Pani Antonina oprócz tego, że dbała o dom i dzieci, zajmowała się repasacją pończoch, była instruktorką kulturalno-oświatową, wychowawczynią w bursie, pracowała w maglu. Dziś mieszka z mężem w Warszawie.

Historie pomocy w okolicy

Bibliografia

  • Brzostek Agnieszka, Wywiad z Antoniną Tomaszewską, 1.01.2009
  • Gutman Israel red. nacz., Księga Sprawiedliwych wśród Narodów Świata, Ratujący Żydów podczas Holocaustu, Kraków 2009