Czytelnia POLIN: „Spotkanie z Dziećmi Holocaustu”

Redakcja, 22 October 2025
Zapraszamy do Muzeum POLIN na rozmowę z Andrzejem Jonasem i Joanną Sobolewską-Pyz, członkami Stowarzyszenia „Dzieci Holocaustu” w Polsce. Przez ponad 30 lat swojej różnorodnej działalności Stowarzyszenie wydało kilka ważnych pozycji książkowych – wspomnień osób, które przeżyły Zagładę. Rozmowę z cyklu Czytelnia POLIN poprowadzi Joanna Król-Komła z Muzeum POLIN.
  • 5 listopada 2025 (środa), godz. 18:00
  • Spotkanie w holu głównym Muzeum POLIN
  • Dyskusja w języku polskim

O Stowarzyszeniu „Dzieci Holocaustu”

Założone w 1991 r. Stowarzyszenie „Dzieci Holocaustu” w Polsce skupia osoby ocalałe z Zagłady, które w dniu wybuchu II wojny światowej miały nie więcej niż 13 lat lub urodziły się podczas wojny. Wielkie znaczenie dla integracji jego członków mają comiesięczne zebrania, coroczne ogólnopolskie zjazdy oraz spotkania terapeutyczne. Cele, dla których zostało powołane, to m.in. zachowanie pamięci o tych, którzy zostali zamordowani tylko za to, że byli Żydami. Jedną z form ocalenia od zapomnienia jest edukacja. Członkowie Stowarzyszenia spotykają się z uczniami, opowiadają o swoich skomplikowanych losach, w tym o ważnej roli Sprawiedliwych, których bohaterska postawa powinna być wzorem dla młodzieży. 

Wystawy Stowarzyszenia „Dzieci Holocaustu”

Stowarzyszenie zaprezentowało kilka wystaw. W 2015 r. powstała poruszająca wystawa planszowa „Moi żydowscy rodzice, moi polscy rodzice”, eksponowana w wielu miejscach w Polsce i na świecie. Kolejne wystawy to „Ołówkowe Dzieci” (2024), opowiadająca o żydowskich chłopcach i dziewczynkach ratowanych w Domu im. Baudouina w Warszawie oraz wirtualna wystawa „Ratowali się sami” –  o żydowskich dzieciach, które ocalały z Zagłady właściwie bez pomocy dorosłych.

Publikacje Stowarzyszenia „Dzieci Holocaustu”

Stowarzyszenie uruchomiło także portal internetowy „Zapis pamięci im. prof. Jakuba Gutenbauma”. Prowadzą go Anna Kołacińska-Gałązka i Jacek Gałązka. Publikowane są na nim wywiady z osobami Ocalałymi oraz fotografie rodzinne. Ciągle powstają nowe nagrania; nawet jeszcze teraz są osoby, które dopiero niedawno dowiedziały się o swoich okupacyjnych losach. Na portalu opublikowano również relacje Ocalałych zebrane w latach 1993–2013 w pięciu tomach „Dzieci Holocaustu mówią…” oraz publikacja Anny Kołacińskiej-Gałązki „Nie mogliśmy pojąć dlaczego…”, stanowiącej syntezę losów ocalałych żydowskich dzieci.

Publikacje, wystawy, portal internetowy powstały przy wsparciu Fundacji im. Róży Luksemburg, która od lat pomaga także w innych działaniach Stowarzyszenia.

Seria „Dzieci Holocaustu mówią...”

Seria stanowi ważny zasób wiedzy o Zagładzie na ziemiach polskich. Redagowali ją dr Wiktoria Śliwowska, prof. Jakub Gutenbaum, Agnieszka Latała, Katarzyna Meloch, Halina Szostkiewicz. Posłowie do pierwszego tomu napisał Jerzy Ficowski.  

Podczas spotkania spróbujemy się dowiedzieć, jak to jest żyć z niepełnym życiorysem. Jak to jest rekonstruować podstawowe fakty o sobie samym. I jak sobie radzić ze świadomością, że najbliższa rodzina zginęła w getcie, na ulicy, w obozie...

Biogramy osób uczestniczących w spotkaniu:

  • Joanna Sobolewska-Pyz – działaczka społeczna, ocalała z Holocaustu, w latach 2012–2018 przewodnicząca Stowarzyszenia „Dzieci Holocaustu” w Polsce. Wieloletnia wiceprzewodnicząca zajmująca się m.in. edukacją. Pomysłodawczyni wystawy „Moi żydowscy rodzice, moi polscy rodzice”. O swym żydowskim pochodzeniu dowiedziała się w wieku 18 lat. Ukończyła socjologię na Uniwersytecie Warszawskim, z którym następnie związała swoje życie zawodowe. Aktywnie uczestniczy w prezentowaniu wiedzy o Zagładzie, w pielęgnowaniu pamięci o Sprawiedliwych wśród Narodów Świata. 
  • Andrzej Jonas – dziennikarz i publicysta, wydawca; założyciel i redaktor naczelny „The Warsaw Voice”. W latach 90. XX w. był jednym z prowadzących program publicystyczny w TVP 1 „Gorąca linia”, często gościł również w programie „7 dni świat”. W latach 1994–1995 prezes Unii Wydawców Prasy. Był wiceprezesem Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich, w latach 1996–2001 członek Rady Programowej Centrum Monitoringu Wolności Prasy. Od 2010 r. przygotowywał i prowadził audycję „Trójka po trzeciej” w radiowej Trójce. Współzałożyciel Stowarzyszenia „Dzieci Holocaustu” w Polsce. 
  • Joanna Król-Komła – ukończyła studia na Uniwersytecie Warszawskim na kierunku filologia polska oraz historię i kulturę Żydów w Centrum im. Anielewicza i na Uniwersytecie w Tel Awiwie. Od 2010 r. pracuje w Muzeum POLIN, gdzie zajmuje się rozwojem cyfrowego repozytorium muzeum, kolekcji historii mówionej, portali wiedzy Wirtualny Sztetl i Polscy Sprawiedliwi. Autorka licznych wywiadów z polskimi Żydami ocalałymi z Zagłady, emigrantami Marca ’68, przedstawicielami społeczności żydowskiej w Polsce, a także reportaży, etiud, artykułów i wystaw poświęconych historii Żydów. Członkini ICOM.

Przeczytaj, zobacz więcej: