Uroczystość Fundacji Ogród Sprawiedliwych 2025

Redakcja, Fundacja Ogród Sprawiedliwych, 12 grudnia 2025
16 grudnia 2025 r. w Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN odbędzie się uroczystość organizowana przez Fundację Ogród Sprawiedliwych, podczas której upamiętnione zostaną kolejne osoby, które decyzją Komitetu Fundacji z 6 marca br. zostały uhonorowane tytułem „Sprawiedliwego” i „Sprawiedliwej”. Idea Ogrodu Sprawiedliwych w Warszawie wywodzi się z idei upamiętniania Sprawiedliwych wśród Narodów Świata – honorowego tytułu przyznawanego osobom nieżydowskiego pochodzenia za niesienie pomocy Żydom podczas II wojny światowej. Idea ta została rozwinięta, obejmując pamięć o tych, którzy w różnych miejscach i czasach mieli odwagę stanąć po stronie prześladowanych. Upamiętnianie tych osób wpisuje się w misję Muzeum POLIN. W tym roku do grona uhonorowanych dołączają: Iryna Cybuch, Sophie i Hans Scholl, Marian Turski. Uroczystość, która po raz kolejny odbędzie się w Muzeum POLIN, uświetni koncert fortepianowo-skrzypcowy w wykonaniu: Alessandro Commellato i Francesci Bonaito.

Każdego roku w Europejskim Dniu Pamięci o Sprawiedliwych, ustanowionym 6 marca, Komitet Fundacji Ogród Sprawiedliwych ogłasza nazwiska osób, które w swoim życiu wykazały się szlachetnym czynem. 

Osoby te zostają upamiętniane w Ogrodzie Sprawiedliwych w Warszawie – na ich cześć sadzi się drzewa i odsłania się pamiątkowe kamienie. Coroczne ceremonie honorujące nowych Sprawiedliwych otwierają możliwość przypominania i przybliżania ich sylwetek oraz edukacji w zakresie praw człowieka.

W skład Komitetu Fundacji Ogród Sprawiedliwych, który wyłania kolejnych uhonorowanych tytułem Sprawiedliwych wchodzą wybitne osobistości ze świata kultury, nauki i edukacji, a także przedstawicielki i przedstawiciele organizacji pozarządowych. Kandydaturę może zgłosić każda osoba, przesyłając swoją propozycję na adres Fundacji Ogród Sprawiedliwych.

Co oznacza tytuł „Sprawiedliwego” i „Sprawiedliwej”?

Pojęcie to ma charakter uniwersalny i służy upamiętnianiu wszystkich osób, które w Europie i poza nią ratowały ludzkie życia lub występowały w obronie ludzkiej godności i wolności: w totalitarnych reżimach, w czasie ludobójstw, masowych mordów, zbrodni przeciwko ludzkości, popełnionych w XX i XXI wieku. 

Jest to pojęcie szersze w stosunku do przyznawanego przez Instytut Yad Vashem w Jerozolimie tytułu Sprawiedliwego wśród Narodów Świata – honorowego odznaczenia nadawanego przez Państwo Izrael osobom nieżydowskiego pochodzenia za pomoc okazaną Żydom podczas II wojny światowej.

Kim są tegoroczni Sprawiedliwi?

6 marca, podczas Europejskiego Dnia Pamięci o Sprawiedliwych, ogłoszono nazwiska osób, które decyzją Komitetu Fundacji Ogród Sprawiedliwych zostały uhonorowane tytułem „Sprawiedliwego” i „Sprawiedliwej”:

  • Iryna Cybuch (1999–2024) – ukraińska dziennikarka, ratowniczka medyczna i sanitariuszka, pseudonim „Czeka”. Zginęła 29 maja 2024 r. na linii frontu w regionie Donbasu.
  • Sophie Scholl (1921–1943), Hans Scholl (1918–1943) – rodzeństwo, członkowie antynazistowskiego ruchu oporu „Biała Róża”, zamordowani przez gestapo.
  • Marian Turski (1926–2025) – ocalał podczas Zagłady, więzień niemieckich nazistowskich obozów koncentracyjnych Auschwitz i Buchenwald, historyk i dziennikarz, przyjaciel i współzałożyciel Muzeum POLIN.

Poznaj ich historie: Europejski Dzień Pamięci o Sprawiedliwych 2025 →

Dotychczas w Ogrodzie Sprawiedliwych w Warszawie uhonorowani zostali: 

Władysław Bartoszewski, Mosze Bejski, Arseny Borisovich Roginsky, Hrant Dink, Marek Edelman, Bronisław Geremek, Natalya Gorbanevskaya, Magdalena Grodzka-Gużkowska, Wilhelm Hosenfeld, Petro Hryhorenko, Julia Ilisińska, Jan Jelinek, Gareth Jones, Jan Karski, Siergei Adamovich Kovalyov, Roberto Kozak, Jacek Kuroń, Raphael Lemkin, Ewelina (Ewa) Lipko-Lipczyńska, Antonia Locatelli, Nelson Mandela, Alfreda Markowska, Hasan Mazhar, Tadeusz Mazowiecki, Karol Modzelewski, Stanislav Yevgrafovich Petrow, Witold Pilecki, Anna Politkovskaya, Emanuel Ringelblum, Amer Abu Sabila, Vivian Silver, Andrzej i Klemens Szeptyccy, Raoul Wallenberg, Armin Wegner, Antonina Wyrzykowska, Liu Xiaobo, Jan Zieja, Adalbert Wojciech Zink, Antonina i Jan Żabińscy.

Fundacja Ogród Sprawiedliwych prowadzi działalność w obszarze praw człowieka, w szczególności upamiętniania i propagowania postaw i biografii Sprawiedliwych, którzy w Europie i poza nią ratowali życie innych lub występowali w obronie ludzkiej wolności i godności – w czasie nazizmu i komunizmu, ludobójstw, masowych mordów, zbrodni przeciwko ludzkości popełnionych w XX wieku i rozgrywających się również dzisiaj. Fundacja działa na rzecz demokratyzacji świata poprzez wspieranie i prowadzenie działań edukacyjnych, które służą budowaniu atmosfery porozumienia, zaufania i szacunku ponad podziałami narodowymi, religijnymi i kulturowymi.

Fundacja sprawuje pieczę nad Ogrodem Sprawiedliwych w Warszawie (skwer im. generała Jana „Jura” Gorzechowskiego), który został założony w 2014 r. z inicjatywy Domu Spotkań z Historią i Fundacji GARIWO, przy wsparciu premiera Rzeczypospolitej Polskiej Tadeusza Mazowieckiego i władz dzielnicy Wola m.st. Warszawy. Partnerem Ogrodu jest Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN.

Przeczytaj więcej: