Finisaż wystawy „Rechowicz/Smaga. Koło”

Mateusz Szczepaniak / English translation: Andrew Rajcher, 15 marca 2019
Tylko do 17 marca można oglądać wystawę „Rechowicz/Smaga. Koło” w Zachęcie – Narodowej Galerii Sztuki. To zbiór ponad stu obiektów fotograficznych wykonanych wspólnie przez Jana Smagę i Hannę Rechowicz – córkę Jadwigi Piotrowskiej, współpracownicy Ireny Sendlerowej, uhonorowanej tytułem Sprawiedliwej wśród Narodów Świata. Wystawa przywołuje historię jej domu przy ulicy Lekarskiej 9 w Warszawie, który podczas II wojny światowej był jednym z najważniejszych punktów konspiracyjnych Rady Pomocy Żydom „Żegota”.

Dom — dzieło w procesie — kształtowane od początku lat 50. przez małżeństwo artystów Gabriela i Hannę Rechowiczów. Po śmierci Rechowicza pielęgnowane i rozwijane przez jego żonę. Miejsce z bogatą przeszłością — przez kilka dziesięcioleci centrum spotkań środowiska artystycznego Warszawy [...]. To również przestrzeń malarskich i rzeźbiarskich interwencji w substancję architektoniczną i stopniowego nawarstwiania różnorodnych materiałów, przedmiotów łączonych przez Rechowiczów w poetyckie asamblaże.

– czytamy w katalogu wystawy.

Hanna Rechowicz mieszka przy ul. Lekarskiej 9 do dziś. Podczas II wojny światowej pod tym adresem jej matka, Jadwiga Piotrowska (1903–1994), udzielała pomocy Żydom. Pracowała w Wydziale Opieki i Zdrowia Zarządu m.st. Warszawy, gdzie współpracowała z Janem Dobraczyńskim i Ireną Sendlerową:

Dom jej stał się „Pogotowiem Opiekuńczym” dla ludzi opuszczających getto. Przebywali w jej domu zarówno ludzie dorośli, jak i dzieci, młodzież. [...] Pani Jadwiga wyprowadzała dzieci z getta, przygotowywała fałszywe dokumenty [...] W szeregu łączniczek ofiarnie pracujących na odcinku ratowania ludności żydowskiej  – wspominała Irena Sendlerowa.

Irena Sendlerowa wspominala także, że to właśnie w ogrodzie na tyłach domu Piotrowskiej przy ul. Lekarskiej, miała zostać zakopana w 1944 r. kartoteka referatu dziecięcego „Żegoty” z nazwiskami dzieci ocalonych przez jej siatkę współpracownic. Sprawa ta została szeroko opisana przez Annę Bikont w książce „Sendlerowa. W ukryciu”.

Zobacz dom na wystawie

Niedostępny na co dzień dom Hanny Rechowicz można zobaczyć za pośrednictwem wystawy w Zachęcie. Jak pisze kuratorka wystawy, Katarzyna Kołodziej-Podsiadło:

Respektując specyfikę miejsca — płynność zachodzących w nim procesów, tendencję do różnicowania form i ekspansji przestrzennej — Smaga poprosił Hannę Rechowicz o dopełnienie ramami stworzonych przez siebie obrazów fotograficznych. Powstałe formy wyprowadzają tę ruchliwą i niedomkniętą substancję domu z głębi przedstawień fotograficznych na zewnątrz [...] Wyeksponowane w salach Zachęty, stają się reprezentantami miejsca niedostępnego, niemożliwego do zobaczenia z zewnątrz i w jednym akcie spojrzenia.

Wystawę można oglądać w Zachęcie – Narodowej Galerii Sztuki do 17 marca. 


Czytaj historię Jadwigi Piotrowskiej »