Szczęśliwy finał publicznej zbiórki. Odnowiono grób Teofili Kic w Przemyślu
„Przez wiele lat miejsce spoczynku Teofili Kic na Cmentarzu Głównym w Przemyślu pozostawało niemal zapomniane. Grób nie miał stałego opiekuna. Pojawiło się również ryzyko likwidacji, w związku z brakiem uregulowania opłat za miejsce grobowe. Pamięć o kobiecie, która uratowała życie dwóm osobom, mogła zniknąć wraz z miejscem jej pochówku. [...] Dziś grób Teofili Kic można łatwo odnaleźć, a umieszczona na nim tablica przypomina jej historię i związek z Marią Orwid”, zapisali organizatorzy wydarzenia.
Starania o zachowanie i odnowienie nagrobka podjęło Muzeum Narodowe Ziemi Przemyskiej we współpracy z Alicją Zioło – przewodniczką i badaczką historii kobiet, zajmującą się biografią Marii Orwid. Zbiórkę środków na prace konserwatorskie, wykonanie tablicy pamiątkowej i uregulowanie opłat cmentarnych przeprowadziło Towarzystwo Przyjaciół Przemyśla i Regionu.
Ostatecznie zbiórka zakończyła się zebraniem środków w wysokości 14 960 zł, które przeznaczono na uregulowanie zaległych opłat związanych z utrzymaniem miejsca pochówku na Cmentarzu Głównym w Przemyślu, niezbędne prace konserwatorskie przy nagrobku oraz wykonanie tablicy pamiątkowej. Zebrane środku pozwoliły nie tylko zadbać o miejsce pochówku Teofili Kic, ale zachować pamięć o jej postawie podczas okupacji niemieckiej.
Uroczystość ku pamięci Teofili Kic i Marii Orwid
Uroczyste odsłonięcie odnowionego nagrobka Teofili Kic na Cmentarzu Głównym w Przemyślu odbyło się 22 września 2026 roku. W uroczystości uczestniczyli przedstawiciele władz, instytucji państwowych i kultury, mediów oraz mieszkańcy Przemyśla. Obecna była także młodzież z Zespołu Szkół Elektronicznych i Ogólnokształcących, która objęła opiekę nad grobem Teofili Kic.
Po ceremonii na cmentarzu odbyło się spotkanie wspomnieniowe w Muzeum Narodowym Ziemi Przemyskiej. Wzięli w nim udział m.in. Barbara Eberl-Kaznowska, krewna Teofili Kic, oraz Alicja Zioło, inicjatorka renowacji nagrobka. Prof. Marię Orwid wspominali dr hab. n. med. Maciej Pilecki, kierownik Kliniki Psychiatrii i Psychoterapii Dzieci i Młodzieży UJ CM w Krakowie, Ewa Domagalska-Kurdziel, przewodnicząca Rady Krakowskiej Fundacji Rozwoju Psychoterapii im. Prof. Marii Orwid, oraz Waldemar Rataj, dyrektor Muzeum Polaków Ratujących Żydów im. Rodziny Ulmów w Markowej. Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN reprezentowała Olga Mielnikiewicz.
Odnowiony grób Teofili Kic znajduje się na Cmentarzu Głównym w Przemyślu przy ul. Juliusza Słowackiego, w kwaterze P33, w rzędzie 6, pod numerem 21.
Poznaj losy Teofili Kic w portalu Polscy Sprawiedliwi
W latach okupacji niemieckiej Teofila Kic (1887–1960) pomogła znajomej Klarze Pfeffer i jej dwunastoletniej córce Marii, gdy uciekły z getta w Przemyślu. Kobiety znalazły schronienie w jej domu przy ul. Matejki 10 i dzięki udzielonej pomocy przeżyły Zagładę.
Po wojnie Maria Pfeffer, znana później jako Maria Orwid, odegrała pionierską rolę w rozwoju polskiej psychiatrii – była założycielką pierwszej w Polsce kliniki psychiatrii dzieci i młodzieży, podjęła badania z udziałem byłych więźniów KL Auschwitz-Birkenau, które jako jedne z pierwszych na świecie dotyczyły traumy poobozowej. Po 1989 r. była inicjatorką prowadzenia psychoterapii osób ocalałych z Zagłady.
W 2008 r. Teofila Kic został pośmiertnie uhonorowana tytułem Sprawiedliwej wśród Narodów Świata.
