W latach okupacji niemieckiej Wanda mieszkała z rodzicami, Leonardem Witoldem Maringe i Zofią z domu Wyganowską, we wsi Zuzanka k. Tłuszcza niedaleko Warszawy. W 1941 r. jej ojciec oznajmił, że przyjedzie do nich Tadeusz Grostal, który będzie uczył jej młodsze rodzeństwo. Wkrótce Tadeusz zakochał się w Wandzie i poinformował ją o swojej prawdziwej, żydowskiej tożsamości. Oboje opuścili dom Maringów i przenieśli się do Zakopanego, gdzie wzięli ślub. Grostal znalazł pracę, jednak gdy ludzie zaczęli podejrzewać, że jest Żydem, wraz z żoną wrócił do gospodarstwa Maringów, gdzie pozostali do wyzwolenia we wrześniu 1944 roku. Przeczytaj historię pomocy w opracowaniu pisarki i dziennikarki, Teresy Torańskiej.
Tadeusz był bardzo miłym, wesołym chłopakiem, miał dwadzieścia jeden lat, tyle co ona.
„Od razu powiedział mi uczciwie, że jest Żydem”, wspominała Wanda Grostal.
Przed wojną mieszkał z rodzicami w Warszawie, studiował w Heidelbergu i kiedy powstało getto warszawskie, załatwił sobie niemiecką kennkartę na nazwisko „Teodor Hanke”. Był tłumaczem z niemieckiego i nie chciał, jak ojciec, iść do getta.
„Poszliśmy raz do jego ojca, ja jako narzeczona – relacjonuje Wanda – nie chciał uciekać ani się ukrywać. Przeżywał tylko, że matka Tadeusza jest po aryjskiej stronie i nie chce wrócić do niego do getta. Potem został wywieziony i zamordowany”.
Pobrali się w 1942 roku.
„Wyszłam za mąż za Hankego – mówi – pierwszy syn urodził się jako Gulina i dopiero następnych dwoje urodzonych po wyzwoleniu można było zapisać na jego prawdziwe nazwisko Grostal”.
Zmieniali adresy i miejscowości. Opłacali polskiego policjanta, który straszył denuncjacją i przesłuchaniem na gestapo. Znowu trzeba było zmienić nazwisko. Został Zygmuntem Witalisem Guliną i poddał się operacji nosa.
„To Tadeusz wystąpił o przyznanie mi tytułu Sprawiedliwej wśród Narodów Świata”, podkreślała Wanda.
*
Tekst Teresy Torańskiej pochodzi z albumu „Polacy ratujący Żydów w czasie Zagłady. Przywracanie Pamięci” (2008), wydanej przez Kancelarię Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej i Muzeum Historii Żydów Polskich z okazji uhonorowania Polaków ratujących Żydów wysokimi odznaczeniami państwowymi przez Prezydenta RP.
Uhonorowanie Wandy Grostal za udzielenie pomocy Żydowi podczas Zagłady
21 września 1989 r. Instytut Yad Vashem w Jerozolimie uhonorował Wandę Grostal tytułem Sprawiedliwej wśród Narodów Świata.
Postanowieniem Prezydenta RP z 13 listopada 2008 r., Wanda Grostal została odznaczona Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski.
