Warszawa: Odsłonięcie tablicy upamiętniającej Jana Karskiego

Maria Zawadzka, 16 listopada 2016
W czwartek 13 lipca 2010 roku odbyła się uroczystość odsłonięcia tablicy upamiętniającej Jana Karskiego przy ul. Krakowskie Przedmieście 1 w Warszawie. Ceremonia odbyła się w ramach obchodów 10. rocznicy śmierci legendarnego kuriera. Wziął w niej udział między innymi Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych Jacek Najder, Ambasador Izraela w Polsce Zvi Rav-Ner oraz były Ambasador Polski w Izraelu Maciej Kozłowski.

W budynku przy ul. Krakowskie Przedmieście 1 mieściła się przed drugą wojną światową Komenda Policji m. st. Warszawy. Jej komendantem był brat Jana Karskiego, Marian Kozielewski. To właśnie tam Sprawiedliwy wśród Narodów Świata rozpoczął swoją konspiracyjną działalność. Na upamiętniającej go tablicy widnieją następujące słowa: "W tym domu, w listopadzie 1939 roku, Jan Karski rozpoczął służbę w konspiracji. Polski dyplomata, oficer, emisariusz Polski Podziemnej i Rządu RP na Wychodźstwie, który zaalarmował świat o zbrodni Holocaustu".

Jan Karski, a właściwie Jan Kozielewski, dwukrotnie udawał się do getta warszawskiego w tajemnicy przez władzą niemiecką, by udokumentować dramatyczną sytuację Żydów. Aby zebrać materiały potwierdzające zbrodnie Nazistów, wszedł do obozu, który zidentyfikował jako obóz zagłady w Bełżcu – później jednak okazało się, że chodziło o obóz tranzytowy w Izbicy Lubelskiej. W przebraniu ukraińskiego strażnika znalazł się tam w chwili załadowywania Żydów do wagonów. Opracowany przez niego raport o likwidacji getta warszawskiego dotarł do Londynu w listopadzie 1942 r. Karski przez całą wojnę kontynuował swoją misję informowania o strukturach Polskiego Państwa Podziemnego, o sytuacji w Polsce i dramatycznych losach Żydów. Spotykał się z politykami żydowskimi, polskimi, brytyjskimi, z dziennikarzami, pisarzami, wpływowymi przedstawicielami opinii publicznej. Po wojnie Karski pozostał w Ameryce. Wykładał przez 40 lat na Wydziale Służby Zagranicznej Georgetown University w Waszyngtonie. W 1982 Jan Karski otrzymał tytuł Sprawiedliwego wśród Narodów Świata, a w 1995 roku został uhonorowany Orderem Orła Białego. Był nominowany do Pokojowej Nagrody Nobla. Zmarł 13 lipca 2000 roku w Waszyngtonie.