W Katowicach stanie pomnik Henryka Sławika i Jozsefa Antalla

KJ, 16 listopada 2016
Powstał plan zbudowania w Katowicach pomnika upamiętniającego Henryka Sławika i Jozsefa Antalla, dwóch bohaterów, którzy organizowali pomoc dla Żydów podczas II wojny światowej. Pomnik, zgodnie z inicjatywą katowickich samorządowców, miałby stanąć przy budowanym właśnie Międzynarodowym Centrum Kongresowym.

Pochodzący ze Śląska Henryk Sławik, zaangażowany w historię swojego regionu – uczestnik śląskich powstań, radny Katowic – od września 1939 r. przebywał na Węgrzech. Był jednym z ok. 100 tysięcy wojennych uchodźców z Polski. Przy wsparciu Józsefa Antalla, pełnomocnika rządu węgierskiego ds. uchodźców, Sławik utworzył na Węgrzech Komitet Obywatelski ds. Opieki nad Uchodźcami Polskimi i został jego prezesem. W 1940 r. mianowano go reprezentantem polskiego rządu emigracyjnego. Przewodnicząc rządowej jednostce, organizował przerzuty Polaków do armii polskiej na Zachodzie i pomagał polskim Żydom, którzy zdołali przedostać się na Węgry. Sławik wystawiał im fałszywe dokumenty legalizowane następnie przez Jozsefa Antalla. Szacuje się, że wspólnie uratowali w ten sposób ok. 5 tysięcy Żydów.

Po zajęciu Węgier przez Niemców w 1944 roku, Sławik został aresztowany. Choć poddano go torturom, nie wydał Antalla. Zginął w obozie w Mauthausen.

Po wojnie czyny Sławika skazane zostały na zapomnienie. Dopiero w 1990 r., za sprawą jednego z Ocalałych, Instytut Yad Vashem w Jerozolimie uhonorował Henryka Sławika tytułem Sprawiedliwego wśród Narodów Świata. W 2010 r. prezydent Lech Kaczyński odznaczył go Orderem Orła Białego. Jozsef Antall otrzymał wtedy najwyższe odznaczenie nadawane cudzoziemcom – Krzyż Wielki Orderu Odrodzenia Polski.

Odsłonięcie pomnika planowane jest na 23 marca 2015 roku. Tego dnia w Katowicach odbędzie się Zjazd Polsko-Węgierski. To coroczne wydarzenie organizowane jest na przemian w jednym z polskich lub węgierskich miast w dniu przyjaźni polsko-węgierskiej, który przypada 23 marca.