Premiera książki „Karski” Andrzeja Żbikowskiego

Spotkanie organizuje wydawnictwo Świat Książki i Muzeum Historii Polski. W dyskusji wezmą udział dr Andrzej Krzysztof Kunert i prof. Dariusz Stola. Fragmenty książki przeczyta Krzysztof Gosztyła.

Jak pisze autor, książka „Karski” to próba „integracji losu polskich Żydów z polityczno-społeczną historią Polaków pod okupacją niemiecką i ich brawurowym oporem w ramach jedynego w Europie państwa podziemnego”.

Prof. Andrzej Żbikowski jest od 1985 roku pracownikiem naukowym Żydowskiego Instytutu Historycznego, w którym kieruje badaniami nad najnowszymi dziejami polskich Żydów. Zajmuje się historią Żydów w Galicji w XIX wieku oraz wojenną historią Żydów na Kresach Wschodnich. Jest członkiem Centrum Badań nad Zagładą Żydów.

Jan Karski rozpoczął działalność konspiracyjną w listopadzie 1939 roku. Dwukrotnie udawał się do getta warszawskiego w tajemnicy przez władzą niemiecką, by udokumentować dramatyczną sytuację Żydów.

Żeby zebrać materiały potwierdzające zbrodnie nazistów, wszedł do obozu, który zidentyfikował jako obóz zagłady w Bełżcu – później jednak okazało się, że chodziło o obóz tranzytowy w Izbicy Lubelskiej.

Raport Karskiego o likwidacji getta warszawskiego trafił do angielskiej prasy 24 listopada 1942 r. Karski rozpoczął wtedy trwającą do końca wojny misję informowania o strukturach Polskiego Państwa Podziemnego, o sytuacji w Polsce i dramatycznych losach Żydów.

Po wojnie Karski zdecydował się pozostać w Ameryce. Dopiero, gdy w 1978 roku opowiedział o swojej misji w filmie „Shoah” Claude’a Lanzmanna, świat dowiedział się o jego roli w czasie drugiej wojny światowej.

W 1982 Jan Karski otrzymał tytuł „Sprawiedliwy wśród Narodów Świata”, a w 1995 roku został uhonorowany Orderem Orła Białego. Był nominowany do Pokojowej Nagrody Nobla. Zmarł 13 lipca 2000 roku w Waszyngtonie.

Więcej o Janie Karskim na portalu „Polscy Sprawiedliwi”.