Jews helping other Jews on the “Aryan side”

Fragment „Stadtplan von Warschau / Plan miasta Warszawy”, widoczny pl. Trzech Krzyży, Warszawa 1941. Fot. Biblioteka Narodowa

Żydzi pomagający innym Żydom po „aryjskiej stronie”: wstęp

Żydom ukrywającym się w okupowanej Warszawie (i we wszystkich innych miejscach) pomagali nie tylko Polacy, ale także, a może przede wszystkim, inni Żydzi. Przeczytaj opracowanie autorstwa prof. Barbary Engelking ➔

Janina Rechtleben-Wojciechowska, Marina i Fryderyk Járosy, 1957. Fot. Archiwum PAN

Janina Rechtleben-Wojciechowska

W listopadzie 1940 r. nie przeniosła się, zgodnie z niemieckim nakazem, do utworzonego w Warszawie getta. Pozostała po tzw. aryjskiej stronie miasta, gdzie udzielała schronienia innym Żydom ➔

Stanisław Gombiński w sekretariacie Żydowskiej Służby Porządkowej, Warszawa przed 1.03.1942. Fot. Archiwum ŻIH

Stanisław Gombiński: żydowski policjant

Wykorzystywał swoją pozycję funkcjonariusza Żydowskiej Służby Porządkowej, by w czasie akcji deportacyjnej w getcie warszawskim latem 1942 r., a także po jej zakończeniu, nieść pomoc innym Żydom ➔

Fotografia legitymacyjna Fajgi Peltel-Międzyrzecka (Władki Meed) z fałszywego dokumentu tożsamości (kenkarty). Warszawa, 9.10.1943. Fot. USHMM

Fajga Peltel-Międzyrzecka (Władka Meed): kurierka ŻOB

Od 1942 r. po tzw. aryjskiej stronie Warszawy zdobywała broń dla żydowskiego podziemia oraz pomagała ukrywającym się Żydom – dostarczała fotografie do fałszywych dokumentów oraz wyszukiwała kryjówki ➔

Fotografia portretowa Heleny Merenholc. Warszawa, 1996. Fot. Archiwum Barbary Engelking

Helena Merenholc: łączniczka „Żegoty” w Warszawie

W marcu 1943 r. uciekła z getta warszawskiego na tzw. aryjską stronę. Została łączniczką Rady Pomocy Żydom „Żegota”. Dostarczała Żydom fałszywe dokumenty i comiesięczne zapomogi, wyszukiwała kryjówki ➔

Fotografia portretowa Maurycego Herlinga-Grudzińskiego, po 1945. Fot. Archiwum IPN

Maurycy Herling-Grudziński: założyciel „Felicji”

Od 1943 r. ten adwokat, brat Gustawa, znanego po wojnie pisarza, prowadził w ramach „Żegoty” komórkę o kryptonimie „Felicja”, która obejmowała opieką 1/5 wszystkich Żydów ukrywających się w Warszawie ➔

Portret Marii Hochberg (Miriam Peleg). Kraków, po 1939. Fot. Archiwum Avery Peleg

Maria Hochberg (Miriam Peleg): łączniczka w Krakowie

Od 1943 r. była łączniczką krakowskiego oddziału Rady Pomocy Żydom „Żegota” jako przedstawicielka organizacji żydowskich. Udzielała pomocy Żydom, dostarczając fałszywe dokumenty tożsamości oraz zapomogi ➔

Fotografia legitymacyjna Leona Feinera. Warszawa, 1943

Leon Feiner: przewodniczący „Żegoty”

Od sierpnia 1944 do stycznia 1945 r. był trzecim i ostatnim przewodniczącym Rady Pomocy Żydom „Żegota” z ramienia Powszechnego Żydowskiego Związku Robotniczego (pot. Bundu) ➔

Adolf Berman przemawia podczas krajowej konferencji Poalej Syjon Lewica. Warszawa, czerwiec 1946. Fot. PAP

Adolf Berman: sekretarz „Żegoty”

Od października 1942 r. był członkiem prezydium Żydowskiego Komitetu Narodowego, od stycznia 1943 do lipca 1944 r. pełnił funkcję sekretarza prezydium Rady Pomocy Żydom „Żegota” z ramienia syjonistów ➔

Działacze Rady Pomocy Żydom „Żegoty” podczas obchodów 3. rocznicy powstania w getcie warszawskim. Przy stole prezydialnym siedzą m.in. Tadeusz Rek, Adolf Berman, Władysław Bartoszewski, Marek Ferdynand Arczyński, Piotr Gajewski; w tle widoczne sztandary. Warszawa, 28 kwietnia 1948

Szymon Gottesman: sekretarz „Żegoty”

Podczas okupacji niemieckiej uciekł z Krakowa do Warszawy, gdzie rozpoczął współpracę z prezydium Żydowskiego Komitetu Narodowego. W 1944 r. został ostatnim sekretarzem Rady Pomocy Żydom „Żegota” ➔