Honorowanie Sprawiedliwych

Tytuł Sprawiedliwego przyznawany jest ludziom z całego świata. Dotychczas otrzymało go ponad 26 tysięcy osób, w tym ponad 6600 Polaków. 

Sprawiedliwi wśród Narodów Świata to osoby nieżydowskiego pochodzenia, które bezinteresownie, narażając życie, wolność lub stanowisko udzielały pomocy Żydom podczas II wojny światowej. Tytuł Sprawiedliwego przyznawany jest od 1963 roku przez państwo Izrael Ratującym z całego świata. Jest to najwyższe cywilne odznaczenie państwowe tego kraju. Dotychczas otrzymało go ponad 26 tysięcy osób, w tym ponad 6 600 Polaków.

Ratujący Żydów w czasie Zagłady odznaczani są za aktywną działalność na rzecz ocalenia jednego lub więcej Żydów. Pomoc przybierać mogła formę działalności indywidualnej lub zorganizowanej. Polegała np. na doraźnym lub długotrwałym ukrywaniu, organizowaniu kryjówek, ucieczek z gett, dostarczaniu fałszywych dokumentów, pieniędzy, żywności czy leków. W krajach znajdujących się pod okupacją niemiecką wszelka pomoc Żydom była karana. W okupowanej przez Niemców Polsce, w odróżnieniu do krajów Europy Zachodniej, kara ta była najsurowsza – za wszelką pomoc Żydom karano śmiercią.

O nadaniu tytułu Sprawiedliwego wśród Narodów Świata decyduje Instytut Yad Vashem w Jerozolimie za pośrednictwem specjalnej komisji, która rozpatruje składane wnioski. Sprawiedliwi, za życia lub pośmiertnie, honorowani są podczas uroczystych ceremonii, które odbywają się na całym świecie. Otrzymują medal i dyplom honorowy, a ich nazwiska zostają wyryte na pamiątkowej tablicy w Ogrodzie Sprawiedliwych w Jerozolimie. Na każdym medalu widnieją słowa: „Kto ratuje jedno życie, ratuje cały świat”. Pochodzą one z Talmudu, zbioru praw religijnych obowiązujących w judaizmie.

Zgodnie z żydowską tradycją, termin Sprawiedliwi wśród Narodów Świata (hebr. Chasidim Umot ha-Olam) oznaczał pierwotnie nie-Żydów, którzy byli dobrymi, bogobojnymi ludźmi. Według Talmudu na świecie w każdym pokoleniu żyje 36 ukrytych sprawiedliwych (cadikim nistarim), którzy swoim postępowaniem chronią rodzaj ludzki przed gniewem Bożym.