Jakubowska Maria

powiększ mapę

Więcej o Marii Jakubowskiej

Maria Mancewicz urodziła się na Syberii w Bohoradcach, wsi odległej o 8 wiorst (ok. 10 km) od miasta Jakucka, w jurcie.

Miała dwadzieścia lat, kiedy w 1918 roku znalazła się w Warszawie. Podjęła studia medyczne, które przerwała na czas wojny polsko-bolszewickiej. Służyła wtedy jako sanitariuszka. W połowie lat dwudziestych skończyła medycynę. Początkowo pracowała w klinice Chorób Wewnętrznych Szpitala Św. Łazarza, następnie w Poradni Przeciwgruźliczej.

W 1928 roku wyszła za mąż za Władysława Jakubowskiego (urodzonego w 1893 roku w Białymstoku), dalekiego kuzyna. 

Kiedy we wrześniu 1939 roku wybuchła wojna Jakubowscy mieli troje dzieci: jedenastoletniego Antka, ośmioletnią Marylę i półtorarocznego Michała.

Pan Władysław zmobilizowany przepadł. Pani Marynia została z trójką dzieci. A właściwie z czwórką, ponieważ od kilku lat mieli na wychowaniu Jasię – osieroconą córkę kuzynów – w momencie wybuchu wojny czternastoletnią. Nastąpił poważny niedostatek. Dzieci nie miały co jeść, zaczęły poważnie chorować, a od pana Władysława nie było żadnych wiadomości. Dopiero w lutym 1940 roku przyszła pierwsza wiadomość z Niemiec, z niewoli. Udało mu się uciec latem 1942 roku.

Pani Marynia w dalszym ciągu pracowała w Poradni Przeciwgruźliczej. Dość prędko zaangażowała się w konspirację. Z ramienia AK prowadziła kursy pielęgniarek pomocniczych, zorganizowała punkt sanitarny na Dolnym Marymoncie i przygotowała szpital w bielańskim sierocińcu Nasz Dom, który został uruchomiony i kierowany przez panią Marynię w czasie Powstania Warszawskiego.

Ukrywani

Niezależnie od działalności konspiracyjnej w AK w swoim domu na Bielanach pani Maria ukrywała Żydów.

Mikołaj Steinberg, który przybył zimą 1942 roku, spędził u niej około trzy miesiące. Był starszym bratem przyjaciółki z lat studenckich – Zofii Steinberg, siostry Katarzyny z Lasek. Pan Mikołaj, o wybitnie semickich rysach, był chory psychicznie. Pod wpływem stresów, ustawicznego poczucia zagrożenia a pewnie i odosobnienia, choroba nasiliła się. Pan Mikołaj otwierał okno na ulicę i głośno krzyczał: „Jestem Żydem, zabierzcie mnie stąd!” Z ciężkim sercem pani Marynia odprowadziła pana Mikołaja z powrotem do getta, skąd wyszedł przed paroma miesiącami. Jeszcze nikt wtedy nie wiedział, że mieszkańcy dzielnicy zamkniętej ulegną zagładzie.

Donia Dziatełowska nazwisko nosiła po mężu Polaku. Była rozwiedziona. Pracowała w przedszkolu Robotniczego Towarzystwa Przyjaciół Dzieci, do którego chodziły dzieci państwa Jakubowskich. Była tam wychowawczynią. W chwilach zagrożenia pomieszkiwała u Jakubowskich razem z synem Ryśkiem – rówieśnikiem Antka, najstarszego syna pani Maryni. Pani Marynia pomogła ukryć chłopca, który miał bardzo semickie rysy, w zakładzie wychowawczym. Donia zmarła w Izraelu.

Małżeństwo Rosen, emeryci, byli rodzicami młodszej koleżanki pani Maryni, lekarki, Hanki Dworakowskiej. Pan Rosen był lekarzem. Zatrzymali się u Jakubowskich na kilka dni, do czasu, kiedy pani Marynia pomogła znaleźć im lokum na Młocinach. Pan Rosen zmarł śmiercią naturalną około 1940 roku. Jego żona przeżyła wojnę.

Również ich córka, Hanka Dworakowska oraz syn korzystali z pomocy Marii.

Na trzy miesiące z Jakubowskimi zamieszkała Janina Prot. Po tym okresie przeniosła się do innego mieszkania na Żoliborzu. Żyje, mieszka w USA.

Zbyszek Boniecki (nikt nie pamięta prawdziwego nazwiska), kolega Antka Jakubowskiego, spędził w domu przyjaciela kilka dni. Potem znalazł nowe lokum na Bielanach. Mieszka w Australii.

Były też inne osoby, które musiały się ukrywać, nie tylko Żydzi. Każdy, kto się z tym zwrócił, otrzymał pomoc.

Pan Władysław, który podczas Powstania znów przepadł, wrócił do domu dopiero latem 1945 roku. Okazało się, że po Powstaniu trafił do obozu w Buchenwaldzie. Zmarł w 1963 roku.
Pani Marynia po wojnie wróciła do pracy w Poradni Przeciwgruźliczej. Później, już po przejściu na emeryturę z Poradni, pracowała jako gieriatra. W sumie do wysługi emerytalnej zaliczyła sześćdziesiąt dwa lata pracy.

Więcej

Bibliografia

  • Rytlowa Jadwiga, Wywiad z rodziną Marii Mincewicz-Jakubowskiej, 1.01.2009
  • Gutman Israel red. nacz., Księga Sprawiedliwych wśród Narodów Świata, Ratujący Żydów podczas Holocaustu, Kraków 2009