Rodzina Trammerów

powiększ mapę

Audio

5 audio

Historia pomocy - Rodzina Trammerów

Fryda Trammer z córką Augustą mieszkała na osiedlu oficerskim w Krakowie. W czasie wojny budynki zajęli Niemcy, więc kobiety były zmuszone przenieść się do podkrakowskich Łagiewnik. Zamieszkały niedaleko domu państwa Feldhornów, znajomych sprzed wojny. W 1943 r. ktoś na Feldhornów doniósł, że prowadzą tajne komplety, albo, że to Żydzi. Pięcioletnia Maria Feldhorn zdążyła uciec do Trammerów. Została u nich do jesieni 1944 r. Jej rodziców Niemcy rozstrzelali dzień po aresztowaniu.

Opowiada pani Augusta:

„Marysia tego nie wiedziała. Myśmy zawsze jej opowiadali, że jej rodzice są w Oświęcimiu. Dla dziecka to by był straszny szok. Dopiero po wojnie dowiedziała się prawdy”.

Gdy Maria przybiegła do Trammerów, była już u nich Olga Mandel, córka ich przedwojennych lekarzy. Mama Olgi poprosiła Trammerów o przechowanie córki, gdy pojechała do Warszawy szukać bezpiecznego schronienia.

„Ponieważ dziewczynki mówiły do mnie po imieniu, a do mamy »ciociu«, więc wszyscy myśleli, że to rodzina. Nie musiały się ukrywać ani w piwnicy, ani za szafą, tylko normalnie mieszkały u nas. Pracowałam w Armii Krajowej, dzięki temu miałam możliwość wyrobienia im dokumentów”.

Pani Mandel zabrała córkę latem 1943 r. Rok później w domu Trammerów zrobiło się „za gorąco”.

„Moja mama zaczęła się bać. U nas bardzo dużo osób z Armii Krajowej zatrzymywało się na noc. I [sąsiedzi –przyp. red.] zaczęli się interesować. Nie z powodu dziewczynki, ale z powodu AK”.

Jesienią 1944 r. Marysia przeniosła się do sierocińca w Czersku. Po zakończeniu wojny została adoptowana przez rodzinę Trammerów. Mieszka w Warszawie, jest technikiem budowlanym.

Olga Mandel z rodzicami wyemigrowała do Izraela. Jest profesorem języków wschodnich na Uniwersytecie w Jerozolimie. Obie utrzymują stały kontakt z Augustą.

Bibliografia

  • Kurek Agata, Wywiad z Augustą Szemelowską, Kraków 24.04.2009
  • Gutman Israel red. nacz., Księga Sprawiedliwych wśród Narodów Świata, Ratujący Żydów podczas Holocaustu, Kraków 2009