Rodzina Stolarczyków

powiększ mapę

Audio

4 audio

Historia pomocy - Rodzina Stolarczyków

Franciszek i Apolonia Stolarczykowie mieszkali we wsi Dąbrowica, w powiecie włoszczowskim, obecnie w województwie świętokrzyskim, gdzie prowadzili gospodarstwo rolne i wychowywali czworo dzieci. Troje - Jan, Zofia i Witolda – wciąż mieszkało z rodzicami. Gdy wybuchła wojna, rodzina zaangażowała się w działalność konspiracyjną w Armii Krajowej. Wiosną 1941 r. udzielili schronienia pochodzącej z Katowic rodzinie P., która przebywała wcześniej u rodziny ojca w majątku Dąbrownica, pow. włoszczowski.

Czesław P. był Polakiem, natomiast jego żona Róża i jej syn z pierwszego małżeństwa - Józef Żarnowski - byli pochodzenia żydowskiego. P. mieli jeszcze dwie kilkuletnie córki - Marię i Irenę. Stolarczykowie przyjęli P. do siebie, oddając im jedną z dwóch izb. Przez rok mieszkała z nimi również siostra Róży - Maria Krieger, która następnie przeniosła się do Krakowa, gdzie przetrwała wojnę ukrywana przez polską rodzinę.

Apolonia i Róża wspólnie piekły chleb, Witold Stolarczyk pomagał Marysi w nauce i przygotowywał Irenę do pierwszej komunii. P. nie płacili za gościnę, odwdzięczali się mąką, mięsem i tytoniem, którymi handlował Czesław. Czesław i Józef wstąpili do AK, otrzymywali żołd. Ludzie we wsi wiedzieli, że u Stolarczyków mieszka rodzina pochodzenia żydowskiego, ale „(…) nie było zdrajców, żeby sprzedał to wszystko, wydał” - zapewnia ksiądz Witold Stolarczyk w wywiadzie dla Muzeum Historii Żydów Polskich – „(…) bo jak by nas sprzedał, to by była śmierć nad wszystkimi”. Jednak w sierpniu 1944 r. w wyniku donosu sąsiada P. musieli ukryć się w lesie wśród partyzantów, gdzie doczekali wyzwolenia w styczniu 1945 r. Czesław zginął aresztowany przez NKWD pod Krakowem, a Józef w niejasnych okolicznościach w WP.

Róża P. z córkami pozostały w Polsce. Kontakt między Stolarczykami a ukrywaną rodziną urwał się po wojnie, ale został odnowiony po 50 latach, w 1995 r., a Irena P. dołożyła wszelkich starań, aby Apolonia, Franciszek i Witold zostali uhonorowani tytułem „Sprawiedliwych wśród Narodów Świata”.

Więcej

Bibliografia

  • Władysław Burzawa, Jakby świat cały ratował, Niedziela. Tygodnik katolicki. On line., Kielce
  • Ziemowit Nowak, Wspólne drzewo, wspólne korzenie, Gazeta Wyborcza, Kielce
  • Gutman Israel red. nacz., Księga Sprawiedliwych wśród Narodów Świata, Ratujący Żydów podczas Holocaustu, Kraków 2009
  • Magdalena Suchodolska, Wywiad z księdzem Witoldem Stolarczykiem, Kielce 8.07.2010
  • Archiwum Żydowskiego Instytutu Historycznego, 349, 2015