Historia pomocy - Celińska Zofia | Polscy Sprawiedliwi

Celińska Zofia

powiększ mapę

Audio

2 audio

Historia pomocy - Celińska Zofia

Zofia Celińska, choć rzadko mówi o przeszłości, pamięta dokładnie szkolne koleżanki z warszawskiego gimnazjum: 

„50 procent Żydówek, 50 procent nie-Żydówek. I takie były stosunki w gimnazjum, że zupełnie nie było tego, co dzisiaj się czuje i dzisiaj się widzi”.

Ze szczegółami relacjonuje losy swoich koleżanek Żydówek, ich historie rodzinne, wojenne dzieje. Jedna z nich, Zofia Lewinówna, poprosiła rodzinę Zofii – państwa Lipskich – o schronienie dla swego wujostwa, Kohanów. Sama ukrywała się już u nich od kilku miesięcy. Dziewczyny razem chodziły na tajne komplety.

Kohanowie zostali u Lipskich około roku. Roman Lipski, ojciec Zofii, zrobił dla nich kryjówkę na wypadek rewizji. Ostrzeżeni przez sąsiada o planowanym najściu Niemców, Lipscy znaleźli dla ukrywanych inne mieszkanie, w Milanówku. 

„Rachela Kohan źle mówiła [po polsku]. Żydów, którzy byli zasymilowani, łatwiej było schować. Ale Żydzi, którzy nie byli zasymilowani, z nimi było bardzo ciężko. A ryzyko było ogromne”.

O życiu Żydów w czasie wojny pani Celińska mówi dziś: „To było chodzenie po linie”. Wtedy jako 20-letnia dziewczyna była w AK, kolportowała Biuletyn Informacyjny, pracowała, by pomoc rodzicom, a oprócz tego opiekowania się stałymi lokatorami, udzielała pomocy innej szkolnej koleżance, Oli Zweibaum.

„Wpadała do nas, umyła się, wykąpała, czasem się jej jakąś bieliznę dało i poszła”.

Ola pochodziła ze zasymilowanej rodziny, miała dobry wygląd. Wyprowadziła swoich bliskich z getta. Przetrwali.

Władysław Kohan zmarł na atak serca jeszcze podczas wojny. Rachela Kohan na wieść o ewakuacji Warszawy popełniła samobójstwo. Zofia Lewinówna przeżyła. Wraz z Władysławem Bartoszewskim stworzyła jedną z najważniejszych książek o pomocy Żydom w czasie Zagłady „Ten jest z ojczyzny mojej. Polacy z pomocą Żydom 1939 - 1945“.

Historie pomocy w okolicy

Bibliografia

  • Archiwum Yad Vashem, 2000, YV-117
  • Archiwum Yad Vashem, 2523, YV-340
  • Gutman Israel red. nacz., Księga Sprawiedliwych wśród Narodów Świata, Ratujący Żydów podczas Holocaustu, Kraków 2009
  • Biczysko Julia, Wywiad z Zofią Celińską, Warszawa 19.02.2009