75 lat temu powołano Radę Pomocy Żydom „Żegota”

Mateusz Szczepaniak, 4 grudnia 2017
4 grudnia 2017 r. w Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN odbyły się obchody 75. rocznicy powołania Rady Pomocy Żydom „Żegota”. Podczas dorocznego spotkania edukacyjnego Elżbieta Ficowska opowiedziała młodzieży historię swojego ocalenia z Zagłady. Ponadto w wystawie stałej zaprezentowano unikatowe eksponaty dotyczące „Żegoty” ze zbiorów Muzeum POLIN oraz Zakładu Narodowego im. Ossolińskich we Wrocławiu.

„Zadaniem Rady jest niesienie pomocy Żydom jako ofiarom eksterminacyjnej akcji okupanta, a to pomocy w kierunku ratowania ich od śmierci, ich legalizacji, przydzielania im pomieszczeń, udzielania zasiłków materialnych względnie, gdzie to wskazane, wyszukiwanie zajęć zarobkowych jako podstawę egzystencji, zawiadywanie funduszami i ich rozprowadzanie” – określono cele w piśmie do Delegata Rządu RP na Kraj.

Rada Pomocy Żydom „Żegota” powstała 4 grudnia 1942 r. Była jedyną w okupowanej Europie państwową organizacją powołaną w celu ratowania Żydów, działająca w konspiracji. Kontynuowała pracę Tymczasowego Komitetu Pomocy Żydom, utworzonego 27 września 1942 r. przy Delegaturze Rządu RP na Kraj przez Zofię Kossak i Wandę Krahelską-Filipowiczową. Pomoc udzielana przez „Żegotę” polegała głównie na wsparciu finansowym, organizowaniu kryjówek i fałszywych dokumentów. Wśród jej podopiecznych znajdowali się dorośli i dzieci. Władysław Bartoszewski pisał: „Była to pierwsza organizacja, w której w konspiracji przeciw Niemcom siedzieli razem przy jednym stole i działali syjoniści, bundowcy, katolicy, polscy demokraci, polscy socjaliści, ludowcy – i Żydzi, i Polacy”.

Spotkanie z ocalałą z Zagłady

Co roku z okazji rocznicy powstania „Żegoty” w Muzeum POLIN odbywa się wydarzenie edukacyjne skierowane do młodzieży. W latach 2012-2014 honorowym gościem spotkań był Władysław Bartoszewski, członek „Żegoty”. Od 2015 r. z młodzieżą spotyka się Elżbieta Ficowska, ocalała z Zagłady. Do pudełka, w którym wyniesioną ją z warszawskiego getta, włożono srebrną łyżeczkę z wygrawerowanym imieniem i datą urodzenia. Replika tej wyjątkowej, najcenniejszej dla niej pamiątki, znajduje się w zbiorach Muzeum.

Tegoroczne spotkanie poprzedził wykład historyka dr. Michała Trębacza na temat okoliczności powstania i działalności „Żegoty” oraz projekcja filmu Łyżeczka życia w reż. Michała Nekandy-Trepki, opowiadającego historię ocalenia Elżbiety Ficowskiej. Odczytano także wiersz „Twoje matki obie”, autorstwa Jerzego Ficowskiego. Na koniec uczestnicy spotkania złożyli kwiaty pod pomnikiem „Żegoty”, znajdującym się przed wejściem do Muzeum w pobliżu Pomnika Bohaterów Getta.

Spotkanie dla blisko 500 uczniów i uczennic z całej Polski zostało zorganizowane w ramach projektu „Polscy Sprawiedliwi – Przywracanie Pamięci” we współpracy z Centrum Edukacyjnym Muzeum POLIN. Zobacz nagranie ze spotkania na Facebooku.

Historia „Żegoty” w Muzeum POLIN

W związku z 75. rocznicą powstania „Żegoty” portal www.sprawiedliwi.org.pl wzbogacony został o nowe artykuły na temat historii powstania Rady, jej członków i członkiń, struktury, mechanizmów działania, upamiętnień w Polsce i Izraelu oraz pamiątek ze zbiorów Muzeum POLIN. 

Ponadto od 4 grudnia wystawa stała Muzeum została wzbogacona o unikatowe eksponaty dotyczące Rady – tzw. kwity „Żegoty”, czyli zaszyfrowane pokwitowania odbioru pieniędzy dla ukrywających się Żydów ze zbiorów Zakładu Narodowego im. Ossolińskich we Wrocławiu, a także fałszywą metrykę urodzenia i kenkartę Leona Feinera – jednego z przewodniczących Rady, które kilka lat temu przekazał do zbiorów Muzeum POLIN Władysław Bartoszewski.


Czytaj historię Rady Pomocy Żydom „Żegota”

Przedstawiamy m.in. historie członków i członkiń Rady, jej strukturę, mechanizmy działania,
upamiętnienia w Polsce i Izraelu oraz pamiątki ze zbiorów Muzeum POLIN.