W Katowicach otwarto Centrum Edukacyjne IPN im. Henryka Sławika

Mateusz Szczepaniak, 16 listopada 2016
Dziś, 16 września 2015 roku, otwarto w Katowicach Centrum Edukacyjne Instytutu Pamięci Narodowej "Przystanek Historia". Nowa placówka IPN otrzymała imię Henryka Sławika - Sprawiedliwego wśród Narodów Świata, który według Instytutu Yad Vashem uratował podczas Zagłady ok. 5 tysięcy polskich Żydów na Węgrzech.

"Przystanek Historia" to kolejna placówka edukacyjna IPN, która będzie organizować konferencje naukowe, debaty, wystawy oraz promować działalność naukową, edukacyjną i wydawniczą Instytutu. Podobnie jak Centrum w Warszawie, katowicka placówka ma być miejscem trudnych rozmów o historii.

Otwarcia dokonał przewodniczący Rady IPN prof. Antoni Dudek oraz podpułkownik Marian Piotrowicz ze Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej. Inauguracji działalności Centrum towarzyszył wykład prof. Antoniego Dudka o polityce historycznej oraz otwarcie wystawy "Utracone nadzieje. Ludność żydowska w województwie śląskim/katowickim w latach 1945-1970". Dyrektor katowickiego oddziału IPN Andrzej Sznajder podkreślił znaczenie wyboru Henryka Sławika na patrona placówki: "Chcemy nie tylko, by był on patronem, ale też, by w tym miejscu przypominano wciąż jego niezwykłą działalność".

Henryk Sławik (1894-1944) pochodził ze wsi Szeroka - obecnie dzielnicy Jastrzębia Zdroju. Po przyłączeniu części Górnego Śląska do Polski został dziennikarzem w Katowicach. Był m.in. radnym miejskim, redaktorem naczelnym katowickiej "Gazety Robotniczej", długoletnim posłem do Sejmu Śląskiego, delegatem do Ligi Narodów i działaczem związkowym.

Po wybuchu II wojny światowej przedostał się przez Rumunię na Węgry. Tam został prezesem Komitetu Obywatelskiego ds. Opieki nad Uchodźcami Polskimi na Węgrzech, był też jednym z reprezentantów polskiego rządu na emigracji.

Uratował ok. 5 tys. polskich Żydów na Węgrzech, wyrabiając dla nich fałszywe dokumenty na podstawie metryk chrztu. Zorganizował także sierociniec dla żydowskich dzieci.

Po wkroczeniu na Węgry Niemców został aresztowany w lipcu 1944 r. i poddany gestapowskiemu śledztwu w więzieniu w Budapeszcie, po czym został zesłany do niemieckiego obozu w Mauthausen. Zginął rozstrzelany 25 lub 26 sierpnia 1944 r.

Pełna historia Henryka Sławika dostępna na naszym portalu.