70. rocznica zamordowania Ulmów i ukrywanych przez nich Żydów

, 16 listopada 2016
24 marca w Rzeszowie, Łańcucie oraz Markowej obchodzono 70. rocznicę śmierci rodziny Ulmów zamordowanej za pomoc udzielaną Żydom w czasie Zagłady. W Markowej odbyła się uroczysta msza, w Rzeszowie konferencja naukowa, a w Łańcucie otwarto ulicę imienia Ulmów.

Rankiem 24 marca 1944 r. we wsi Markowa niemieccy żandarmi zamordowali ośmioro Żydów z rodzin Szallów i Goldmanów oraz ukrywających ich Józefa Ulmę i będącą w ostatnim miesiącu ciąży jego żonę Wiktorię. Niemcy zabili też szóstkę dzieci Ulmów: Stanisławę, Barbarę, Władysława, Franciszka, Antoniego i Marię. W 1995 r. izraelski Instytut Yad Vashem przyznał Józefowi i Wiktorii Ulmom pośmiertnie tytuł Sprawiedliwych wśród Narodów Świata. Od 2003 r. trwa ich proces beatyfikacyjny.

Uroczystości upamiętniające tragiczną śmierć rodziny Ulmów i ukrywanych Żydów rozpoczęto o godz. 9.00 rano w Łańcucie, gdzie odbyło się otwarcie ulicy im. Rodziny Ulmów. Nowo powstała droga łączy ulice Traugutta i Mościckiego. Ulicę otworzył Stanisław Gwizdak, burmistrz Łańcuta.

Główna część obchodów rocznicowych miała miejsce nieco później w Markowej. Uroczystą mszę poprowadził metropolita przemyski, abp Józef Michalik. Po nabożeństwie uczestnicy uroczystości przeszli pod pomnik rodziny Ulmów, gdzie złożono kwiaty i wieńce. W ceremonii wzięli udział przedstawiciele samorządów.

Tego samego dnia w urzędzie marszałkowskim w Rzeszowie odbyła się także międzynarodowa konferencja dotycząca pomocy udzielanej Żydom w Europie Środkowo-Wschodniej podczas II wojny światowej. Konferencję „Sprawiedliwi wśród Narodów Świata.Zakres i formy pomocy udzielanej Żydom w Europie Środkowo-Wschodniej okupowanej przez III Rzeszę” zorganizowali wspólnie Urząd Marszałkowski Województwa Podkarpackiego, Instytut Pamięci Narodowej, Instytut Historii Uniwersytetu Rzeszowskiego oraz Państwowa Wyższa Szkoła Techniczno-Ekonomiczna w Jarosławiu. Swoje prace badawcze zaprezentowali m.in.: prof. Wacław Wierzbieniec, dr Ihor Szczupak (Dnepropetrovsk), dr Peter Borza (Preszów), prof. Antonio Faur (Oradea), Marta Ansilewska (Berlin), dr Hania M. Fedorowicz (Salzburg), dr Mateusz Szpytma i dr Elżbieta Rączy. Po wystąpieniach prelegentów Klara Jackl pokrótce zaprezentowała działania prowadzone w ramach projektu „Polscy Sprawiedliwi – Przywracanie Pamięci”.

W Markowej powstaje muzeum im. Rodziny Ulmów. Będzie ono placówką poświęconą bohaterskiej postawie zarówno rodziny Ulmów, jak i blisko 1700 innych mieszkańców Podkarpacia, którzy w czasie niemieckiej okupacji nieśli pomoc Żydom. Otwarcie muzeum planowane jest w 2015 roku.