„Złote Żniwa” – nowa książka Jana Tomasza Grossa

Inspiracją do rozpoczęcia badań, w wyniku których powstała ta publikacja, był artykuł Piotra Głuchowskiego i Marcina Kowalskiego „Gorączka złota w Treblince”, który trzy lata temu ukazał się w „Gazecie Wyborczej”.

Reporterzy pisali w nim, że teren wokół obozu w Treblince był po wojnie miejscem, gdzie szukano złota. Opisywali, jak jego tereny przekopywali poszukiwacze kosztowności, którzy rozgrzebywali popioły i zwłoki ofiar. Informacja ta stała się przyczynkiem do debaty o stosunku Polaków do Zagłady.

Jan Tomasz Gross określił pole swoich badań trawestując słowa Władysława Bartoszewskiego, który powiedział, że w uratowanie jednego Żyda musiało zaangażować się dziesięciu Polaków – Gross odpowiada, że zamordowanie jednego Żyda nie byłoby możliwe, gdyby nie pomoc wielu osób.

U Grossa tematem nie jest ratowanie Żydów, ale stosunek do Żydów w ogóle, a przede wszystkim analiza „spraw niewygodnych” i mitów, na których zbudowana jest polska świadomość historyczna.

Gross zastrzega, że opisuje czasy wojny i przypomina, w jakiej sytuacji znajdowali się wtedy Polacy, ale skupia się na tym, czego jego zdaniem nie wiadomo lub na tym, co świadomie się zataja.