„Samarytanie z Markowej”

Na ekspozycji przedstawione zostaną zdjęcia i dokumenty ilustrujące życie rodzinne, społeczne i kulturalne rodziny Ulmów z Markowej koło Łańcuta.

Zwiedzający będą też mogli obejrzeć mapę Markowej, na której przedstawiono miejsca, gdzie przed drugą wojną światową mieszkali Żydzi, a także polskie domy, w których ukrywano Żydów podczas okupacji.

Wystawa pokazuje życie Ulmów przed wojną: prace rolnicze, działalność w ramach miejscowej spółdzielni mleczarskiej i lokalnego zespołu teatralnego.

Na ekspozycji można też obejrzeć zdjęcia żydowskich mieszkańców Markowej sprzed wojny, obwieszczenia władz niemieckich z okresu okupacji a także dyplom o przyznaniu Ulmom tytułu „Sprawiedliwy wśród Narodów Świata”.

Wystawę prezentowano już w Warszawie. Wiosną przyszłego roku odwiedzi Rzym, gdzie zostanie pokazana na Papieskim Uniwersytecie Laterańskim.

Do mieszkających z sześciorgiem dzieci Józefa Ulmy i jego żony Wiktorii z domu Niemczak zwróciła się jesienią 1942 roku żydowska rodzina Szallów – ojciec, będący przed wojną handlarzem bydła, oraz jego czterech synów. Poprosili o pomoc.

Ulmowie przyjęli ich pod swój dach. Wkrótce udzielili też schronienia Gołdzie Goldman i jej siostrze Lajce z córeczką.

Na Ulmów doniósł granatowy policjant Włodzimierz Leś. 24 marca 1944 roku niemieccy żandarmi zamordowali w Markowej ośmioro Żydów, a także ukrywających ich Józefa Ulmę, jego żonę Wiktorię, będącą w ostatnim miesiącu ciąży oraz szóstkę ich dzieci – Stasia, Basię, Władzia, Franusia, Antosia i Marysię. Najstarsze spośród nich miało 8 lat.

Józef Ulma i jego żona Wiktoria zostali uhonorowani tytułem „Sprawiedliwy wśród Narodów Świata” za ratowanie Żydów w 1985 roku. Więcej o rodzinie Ulmów. 

Do 2013 roku w Markowej koło Łańcuta ma powstać Muzeum Polaków Ratujących Żydów na Podkarpaciu im. Rodziny Ulmów.