Wybrano projekt Muzeum Polaków Ratujących Żydów
Jury uznało, że głównym atutem zwycięskiego projektu jest „prosta, ale wyważona w formie” bryła budynku. „Ponadto skala i forma obiektu, jej kolor, czytelne i funkcjonalne ukształtowanie placu i terenów zielonych, znakomicie wpisuje się w lokalną architekturę, pozostając jednak wyraźnym i rozpoznawalnym znakiem przestrzennym”.
Koszt budowy Muzeum wyniesie ok. 6,5 miliona złotych, budynek – mający kształt długiego prostokąta zakończonego trójkątnym ostrym dachem – powstanie w ciągu trzech lat. Na konkurs wpłynęło 25 projektów, ale tylko 10 spośród nich spełniło wymagania postawione przez organizatorów.
W 2004 roku odsłonięto pomnik upamiętniający tragiczne losy rodziny Ulmów. Do mieszkających z sześciorgiem dzieci Józefa Ulmy i jego żony Wiktorii z domu Niemczak zwróciła się jesienią 1942 roku żydowska rodzina Szallów – ojciec, będący przed wojną handlarzem bydła, oraz jego czterech synów. Poprosili o pomoc.
Ulmowie przyjęli ich pod swój dach. Wkrótce udzielili też schronienia Gołdzie Goldman i jej siostrze Lajce z córeczką.
Na Ulmów doniósł granatowy policjant Włodzimierz Leś. 24 marca 1944 roku niemieccy żandarmi zamordowali w Markowej ośmioro Żydów, a także ukrywających ich Józefa Ulmę, jego żonę Wiktorię, będącą w ostatnim miesiącu ciąży oraz szóstkę ich dzieci – Stasia, Basię, Władzia, Franusia, Antosia i Marysię. Najstarsze spośród nich miało 8 lat.
Józef Ulmai jego żona Wiktoria zostali uhonorowani tytułem „Sprawiedliwy wśród Narodów Świata” za ratowanie Żydów w 1985 roku. Więcej o rodzinie Ulmów.
Muzeum Polaków Ratujących Żydów na Podkarpaciu im. Rodziny Ulmów ma być zlokalizowane obok pomnika upamiętniającego dramatyczne zdarzenia, które rozegrały się w Markowej w czasie wojny.
Ma być nowoczesną placówką, wykorzystującą najnowsze technologie multimedialne. Niezwykle istotna stanie się tu interaktywność ekspozycji oraz dokładne odtworzenie realiów z czasów drugiej wojny światowej
W budynku przyszłego Muzeum – oprócz sali wystawowej, pracowni naukowej oraz sali wykładowej, w której będą organizowane projekcje filmów – odtworzony zostanie dom Ulmów. Jest to możliwe dzięki temu, że zachowało się ok. 800 zdjęć wykonanych przez Józefa Ulmę.
Najprawdopodobniej w Muzeum zostanie też odtworzona kryjówka, w której przechowywano Żydów.
Więcej informacji o konkursie na projekt muzeum można znaleźć na stronie Muzeum – Zamku w Łańcucie.
