Trwa zbiórka pieniędzy na ratowanie grobu Stefana Sendłaka

Mateusz Szczepaniak, 16 listopada 2016
Stefan Sendłak to zapomniany bohater. Działacz PPS, uczestnik powstania warszawskiego, kierownik referatu Organizacyjno-Prowincjonalnego Rady Pomocy Żydom "Żegota", założyciel Komitetu Zamojsko-Lubelskiego Niesienia Pomocy Żydom. Trwa zbiórka pieniędzy na ratowanie jego grobu, który wkróce może zostać zlikwidowany.

Stefan Sendłak zmarł w Warszawie 2 sierpnia 1978 roku w wieku 89 lat. Został pochowany na Cmentarzu Północnym (kwatera: W-XVI-4, rząd: 1, grób: 14) w pojedynczej ziemnej mogile. Zmarły nigdy nie założył rodziny, dlatego grób został opłacony jedynie na 20 lat. Termin minął w 1998 roku i dziś istnieje realna groźba likwidacji miejsca pochówku.

W internecie trwa publiczna zbiórka pieniędzy, prowadzona przez dr. Adama Kopciowskiego - adiunkta w Zakładzie Kultury i Historii Żydów UMCS. Na opłacenie grobu do roku 2038 potrzeba 3440 złotych. Organizator zbiórki apeluje o wpłacanie datków do 1 listopada 2015 roku. Szczegóły na stronie internetowej zbiórki.

Stefan Sendłak urodził się 15 grudnia 1889 roku we wsi Podtopole pod Zamościem. Przed wojną sprawował wiele funkcji społecznych, był znanym zamojskim działaczem Polskiej Partii Socjalistycznej.  Interweniował w sprawie pacyfikacji przez władze strajkujących chłopów na Zamojszczyźnie w 1936 roku oraz niszczeniu cerkwi i nawracaniu siłą na katolicyzm w Hrubieszowskiem w 1939 roku.

Wielkie bohaterstwo okazał podczas II wojny światowej, angażując się w akcję ratowania Żydów. W 1941 roku zorganizował pomoc dla żydowskich jeńców z kampanii wrześniowej, którzy przebywali w obozie na ul. Lipowej w Lublinie. Później założył Komitet Zamojsko-Lubelski Niesienia Pomocy Żydom, który następnie włączył się do ogólnopolskiej akcji pomocy kierowanej przez Radę Pomocy Żydom "Żegota". Spośród 272 jego podopiecznych, jedynie pięć osób nie doczekało końca wojny.

Od lipca 1943 roku Sendłak kierował referatem organizacyjno-prowincjonalnym RPŻ. Utrzymywał kontakt z obozami i skupiskami społeczności żydowskiej w Radomiu, Starachowicach, Skarżysku-Kamiennej, Kielcach, Piotrkowie, Częstochowie i w Białymstoku.

Wziął udział w Powstaniu Warszawskim jako zastępca rejonowego delegata Rządu RP w rejonie III Warszawa Śródmieście-Północ. Podczas walk działał głównie na odcinku pomocy społecznej.

Po wojnie wznowił działalność w ruchu socjalistycznym, lecz w 1948 roku został usunięty z PPS w ramach czystki przed tzw. zjednoczeniem partii robotniczych. Następnie aż do przejścia na emeryturę pracował w różnych instytucjach społecznych i spółdzielczych.

Stefan Sendłak nigdy nie został uhonorowany za swoje zasługi dla ratowania Żydów. Po zakończeniu zbiórki pieniędzy dr Adam Kopciowski zamierza przystąpić do działań, które doprowadzą do nadania Stefanowi Sendłakowi tytułu Sprawiedliwego wśród Narodów Świata.