Ceremonia uhonorowania Sprawiedliwych w Dukli

Mateusz Szczepaniak, 16 listopada 2016
W Dukli uhonorowano kolejnych Sprawiedliwych wśród Narodów Świata. Ceremonia odbyła się 2 sierpnia 2015 r. w Muzeum Historycznym w ramach obchodów III Dni Kultury Żydowskiej "Ocalmy Pamięć".

Medale i dyplomy honorowe „Sprawiedliwy wśród Narodów Świata” odebrali z rąk Ambasador Izraela Anny Azari potomkowie osób, które w czasie niemieckiej okupacji w Polsce bezinteresownie i z narażeniem życia pomagali Żydom. Pośmiertnie uhonorowani zostali: Dominik Głowacki, Agnieszka i Franciszek Jakieła, Franciszka i Franciszek Welcer, Bronisława i Feliks Ząbkiewicz. Medal i dyplom honorowy odebrała odznaczona Anna Szubrycht.

Instytut Yad Vashem postanowił odznaczyć Dominika Głowackiego tytułem „Sprawiedliwy wśród Narodów Świata” za pomoc w uratowaniu Marii Kirschenbaum i jej trzech córek: 19-letniej Reginy, 17-letniej Miriam i 15-letniej Rysi. Przed wojną Kirschenbaumowie prowadzili sklep spożywczy w Radomyślu. Byli jednymi z nielicznych Żydów, którym udało się przeżyć likwidację tamtejszego getta na jesieni 1942 r. Medal i dyplom honorowy zostały złożone na ręce syna Dominika Głowackiego, pana Andrzeja Głowackiego.

Agnieszka i Franciszek Jakiełłowie mieszkali w Jasionce koło Dukli. W czasie Zagłady przez blisko 3 lata nieśli pomoc i ukrywali w swoim gospodarstwie Bronisławę Szopę. Początkowo Bronisława ukrywała się w lesie koło wsi Cergowa pod Duklą. Z nadejściem zimy, gdy warunki stały się bardzo ciężkie, z pomocą przyszła jej zaprzyjaźniona rodzina Jakiełów. Zaoferowali jej schronienie na strychu, wyżywienie i wszelką pomoc.

"Otrzymaliśmy dar bezcenny – możliwość życia w darowanym nam czasie. To ocalenie mojej babci i małego chłopca – mojego ojca- dało nam tą szansę. Dziękuję i pamiętam. Pomimo, że państwo Jakiełłowie już nie żyją, pamięć o nich i ich rodzinie, domku w Jasionce przetrwa przez wiele kolejnych pokoleń" - powiedziała podczas uroczystości córka ocalonych, Małgorzata Żychowska. Obie rodziny do dziś łączy głęboka przyjaźń. Medal odebrała jedna z córek Jakiełłów, pani Julia Welcer.

Franciszka i Franciszek Welcerowie mieli 5-dzieci i mieszkali we wsi Cergowa k. Dukli. Przez dwa lata ukrywali w swoim gospodarstwie dwóch żydowskich uciekinierów – Joszuę i Józefa Guzików. W imieniu rodziny ocalonych głos zabrał wnuk ocalonego, Shlomo Guzik z Izraela. Medal odebrała odznaczona pani Anna Szubrycht.

Państwo Ząbkiewiczowie zostali uhonorowani tytułem „Sprawiedliwych” już w 1985 r. – na wniosek uratowanej rodziny Silbermanów. Gdy uratowani zwrócili się do Yad Vashem o uhonorowanie swoich wybawców, nie pamiętali dokładnie nazwiska Ząbkiewiczów i medal nigdy nie trafił do bohaterów. Dwa lata temu sprawa ponownie trafiła do Yad Vashem – tym razem na wniosek córki państwa Ząbkiewiczów, pani Genowefy Pietranowicz, która opisała historię uratowania przez jej rodziców 3-letniej żydowskiej dziewczynki Marysi Willner. Ponieważ pani Genowefa ma ponad 90 lat i stan zdrowia nie pozwala jej na podróże, medal odebrała jej córka – pani Helena Budna.

Dni Kultury Żydowskiej "Ocalmy Pamięć" organizuje Stowarzyszenie Sztetl Dukla, Gmina Dukla, Muzeum Historyczne Pałac w Dukli oraz miejscowy ośrodek kultury.