Tytułowy bohater filmu „Edek” odnaleziony

Klara Jackl / English translation: Andrew Rajcher, 13 maja 2019
Ocalała Janine Webber po niemal 80 latach poznała losy Edka, młodego mężczyzny, który w czasie drugiej wojny światowej pomagał jej i jej rodzinie ukrywać się w majątku pod Lwowem. Poszukiwania informacji o ratującym podjęli twórcy projektu filmowego „Edek”. Dzięki współpracy z archiwami udało się ustalić, że jest nim Franciszek Rzottky, działacz konspiracji we Lwowie.

O projekcie filmowym Edek pisaliśmy w listopadzie 2018 roku. Wówczas, na 16. Festiwalu Filmów o Tematyce Żydowskiej, zaprezentowano materiał filmowy, w którym pochodząca ze Lwowa Janine Webber, dziś 86-letnia, opowiada historię swego ocalania z Zagłady. Mówi o Edku, młodym mężczyźnie, który pomógł jej i jej rodzinie przeżyć wojnę pod Lwowem. Nie znała wówczas jego nazwiska ani powojennych losów. W kwietniu 2019 roku twórcy projektu Edek ustalili, że mężczyzna to Franciszek Rzottky ze Lwowa, zmarły przed wielu laty.

Rzottky był członkiem konspiracji. Pracował, razem z bratem, w majątku Persenkówka pod Lwowem. W czasie wojny pomógł ukryć się na terenie gospodarstwa 13 Żydom. Była wśród nich 11-letnia Janine Webber. Trafiła tam z polecenia wuja Seliga, po ucieczce z getta lwowskiego, gdzie straciła najbliższą rodzinę. W Persenkówce spotkała ciotkę i wuja. 13-osobowa grupa zaaranżowała kryjówkę pod stodołą i ukrywała się tam przez rok. Franciszek dostarczał im pożywienie. Wszyscy przeżyli wojnę. Więcej na temat historii Janine Webber znaleźć można na stronie projektu filmowego Edek.

Tożsamość ratującego udało się ustalić dzięki współpracy z Instytutem Yad Vashem w Jerozolimie i Żydowskim Instytutem Historycznym w Warszawie. W tamtejszych archiwach znajdują się wojenne relacje Rzottkego, jego siostry, wuja Janine oraz Tadeusza Lewandowskiego, który wspierał grupę Żydów finansowo. Ustalono, że Franciszek Rzottky po wojnie został księdzem w Krakowie, gdzie zmarł w 1971 roku. Tytułem Sprawiedliwego wśród Narodów Świata uhonorowano go pośmiertnie. Ceremonia przyznania medalu i dyplomu nigdy się nie odbyła.

Janine Webber i twórcy filmu planują upamiętnić wojenne czyny Franciszka Rzottky. O odkryciu pisała brytyjska prasa.  

Twórcą projektu Edek jest Malcolm Green. Projekt realizowany jest przez NHC Arts & Green Cave People i wspierany prez Narodowe Centrum i Muzeum Holokaustu w Londynie (the UK National Holocaust Centre and Museum). Film nie jest tradyjcyjną relacją świadka historii. W materiale występuje także młody raper Kapoo. To oryginalne połączenie historii i rapu służy celom edukacyjnym – zainteresowaniu tematem młodych odbiorców.